PEYĞƏMBƏRİN (s.a.s) ƏXLAQI - Muhəmməd ibn İsmail əl-Buxari

  

ÖN SÖZ və HƏDİS TERMİNLƏRİNİN İZAHI

1-ci fəsil. Biz insana ata-anası ilə gözəl davranmağı buyurduq
2-ci fəsil. Ananın qayğısına qalmaq
3-cü fəsil. Atanın qayğısına qalmaq
4-cü fəsil. Valideynlər zülm etsələr belə yenə onların qayğısına qalmaq
5-ci fəsil. Valideynlərlə mülayim danışmaq
6-cı fəsil. Valideynlərə etdiklərinin əvəzini vermək
7-ci fəsil. Valideynlərin üzünə ağ olmaq
8-ci fəsil.Valideynlərinə lənət oxuyana Allah lənət eləsin
9-cu fəsil. Günah işlərdən başqa (hər bir işdə) valideynlərin qayğısına qalmaq
10-cu fəsil. Valideynləri qocalanadək onlarla yaşayıb, sonra da Cənnətə daxil olmayan kəs
11-ci fəsil. Kim valideynlərinin qayğısına qalsa, Allah onun ömrünü uzadar
12-ci fəsil. Müşrik ata üçün bağışlanma diləməmək
13-cü fəsil. Müşrik valideynin qayğısına qalmaq
14-cü fəsil. Valideynləri söyməmək.
15-ci fəsil. Valideynlərin üzünə ağ olmağın aqibəti.
16-cı fəsil. Valideynlərin ağlaması.
17-ci fəsil. Valideynlərin duası.
18-ci fəsil. Xristian anaya İslam dinini bəyan etmək.
19-cu fəsil. Valideynlər öldükdən sonra da onların qayğısına qalmaq.
20-ci fəsil. Atanın dostu olan kimsələrin qayğısına qalmaq.
21-ci fəsil. Atanın dostları ilə əlaqəni kəsmə ki, nurun sönməsin
22-ci fəsil. Sevgi (çox vaxt) irsən keçir
23-cü fəsil. Atanı adı ilə çağırmamaq, ondan qabaq oturmamaq və onun önündə getməmək
24-cü fəsil. Atanı ləqəbi ilə (Əbu filankəs deyib) çağırmaq olarmı?
25-ci fəsil. Qohumluq əlaqələrini möhkəmləndirməyin vacib olması
26-cı fəsil. Qohumluq əlaqələrini möhkəmləndirmək
27-ci fəsil. Qohumluq əlaqələrini möhkəmləndirməyin fəziləti
28-ci fəsil. Qohumluq əlaqələrini möhkəmləndirmək ömrü uzadır
29-cu fəsil. Kim qohumluq əlaqələrini möhkəmləndirsə, əhli onu sevər
30-cu fəsil. Ən yaxın və ən yaxın olanların qayğısına qalmaq
31-ci fəsil. Aralarında qohumluq əlaqələrini kəsən bir kimsə olan camaata rəhmət nazil olmur
32-ci fəsil. Qohumluq əlaqələrini kəsənin günahı
33-cü fəsil. Qohumluq əlaqələrini kəsənin dünyadakı aqibəti
34-cü fəsil. Qohumluq əlaqələrini qarşılıqlı olaraq saxlayan adam, əlaqə quran bir kimsə sayıla bilməz
35-ci fəsil. Zalım qohumla əlaqələri möhkəmləndirməyin fəziləti
36-cı fəsil. Cahiliyyət dövründə qohumlarına baş çəkən, sonra da müsəlman olan kəs
37-ci fəsil. Müşrik qohumla əlaqələri möhkəmləndirmək və ona hədiyyə vermək
38-ci fəsil. Qohumlarınızla əlaqələri möhkəmləndirmək üçün əsl-nəcabətinizi öyrənin
39-cu fəsil. (Azad edilmiş) kölə: “Mən filankəslərdənəm!”- deyə bilərmi?
40-cı fəsil. Qövmün (azad etdiyi) köləsi onların özlərindəndir
41-ci fəsil. İki, yaxud bir qız uşağına baxan kimsə
42-ci fəsil. Üç bacıya baxan kimsə
43-cü fəsil. Himayəsində olan qızına baxan kimsənin fəziləti
44-cü fəsil. Qız uşaqlarının ölümünü arzulamağa pis baxmaq
45-ci fəsil. Övlad xəsislik və qorxaqlıq üçün bir bəhanədir
46-cı fəsil. Körpəni boynuna mindirmək
47-ci fəsil. Övlad (ata-ananın) göz bəbəyidir
48-ci fəsil. Yoldaşının mal-dövləti və övladı çoxalsın deyə onun üçün dua etmək
49-cu fəsil. Analar rəmlidirlər
50-ci fəsil. Körpələri öpmək
51-ci fəsil. Valideynin ədəbli olması və övladının qayğısına qalması
52-ci fəsil. Atanın övlada qayğı göstərməsi
53-cü fəsil. Rəhm etməyən kimsəyə rəhm edilməz
54-cü fəsil. Mərhəmət yüz hissədir
55-ci fəsil. Qonşuya yaxşılıq etmək barədə tövsiyə
56-cı fəsil. Qonşunun haqqı
57-ci fəsil. Qonşudan başlamaq
58-ci fəsil. Qapısı ən yaxın olan qonşuya pay vermək
59-cu fəsil. Ən yaxın və ən yaxın qonşular
60-cı fəsil. Qapını qonşunun üzünə bağlayan kəs
61-ci fəsil. Qonşusu ac ola-ola onun qarnını doydurmamaq
62-ci fəsil. Xörəyin suyunu çox edib qonşulara da pay vermək
63-cü fəsil. Ən xeyirli qonşu
64-cü fəsil. Əməlisaleh qonşu
65-ci fəsil. Pis qonşu
66-cı fəsil. Qonşuya əziyyət verməmək
67-ci fəsil. Qonşu öz qonşusuna qoç dırnağını belə əsirgəməməlidir
68-ci fəsil. Qonşunun şikayəti
69-cu fəsil. Qonşuya əziyyət verib (mənzilindən) çıxardan kəs
70-ci fəsil. Yəhudi qonşu
71-ci fəsil. Hörmətli olmaq
72-ci fəsil. İtaətkara da, günahkara da yaxşılıq etmək
73-cü fəsil. Yetimə baxanın fəziləti
74-cü fəsil. Yetimi olan kimsəyə baxanın fəziləti
75-ci fəsil. (Həm atası, həm də anası ölmüş) yetimə baxan kimsənin fəziləti
76-cı fəsil. Ən xeyirli ev, içində yetimə yaxşılıq edilən evdir
77-ci fəsil. Yetimə doğma ata kimi ol
78-ci fəsil. (Əri öləndən sonra) uşağına baxıb ərə getməyən qadının fəziləti
79-cu fəsil. Yetimə tərbiyə vermək
80-ci fəsil. Övladı ölənin fəziləti
81-ci fəsil. Övladı ana bətnində ölənin fəziləti
82-ci fəsil. Kölələrlə yaxşı rəftar etmək
83-cü fəsil. Kölələrlə pis rəftar etmək
84-cü fəsil. Bədəvi xadimələri satmaq
85-ci fəsil. Xidmətçinin təqsirindən keçmək
86-cı fəsil. Kölə oğurluq edərsə
87-ci fəsil. Günah işlər görən xidmətçi
88-ci fəsil. Pis zənn etməməkdən ötrü köləsinə damğa vuran kimsə
89-cu fəsil. Pis zənn etməməkdən ötrü köləsinə nəzarət edən kimsə
90-cı fəsil. Köləyə tərbiyə vermək
91-ci fəsil. “Allah sənin üzünü qara eləsin!” demə
92-ci fəsil. Vurduqda üzə vurmaqdan çəkinmək
93-cü fəsil. Hər kəs köləsinin üzünə vurubsa, qoy könüllü olaraq onu azad etsin
94-cü fəsil. Kölənin qisası
95-ci fəsil. Özünüz nə geyirsinizsə, kölə və kənizlərə də ondan geyindirin
96-cı fəsil. Köləni söymək
97-ci fəsil. Köləyə yardım etmək lazımdırmı?
98-ci fəsil. Köləni gücü çatmadığı bir işlə yükləməmək
99-cu fəsil. Kişinin öz köləsinə və xidmətçisinə xərclədiyi (mal) sədəqədir
100-cü fəsil. Adam kölə ilə birlikdə yemək yeməyi bəyənmirsə
101-ci fəsil. Öz yediyindən köləyə də yedirtmək
102-ci fəsil. Hər kəs yemək yeyərkən köləsini də yanında oturtmalıdırmı?
103-cü fəsil. Kölənin öz ağasına nəsihət etməsi
104-cü fəsil. Kölə himayədardır
105-ci fəsil. Kölə olmaq istəyən kəs
106-cı fəsil. (Ağa öz köləsinə) “Qulum!” deməməlidir
107-ci fəsil. (Kölə): “Ağam!” deyə bilərmi?
108-ci fəsil. Kişi öz ailəsinin hamisidir
109-cu fəsil. Qadın nəzarətçidir
110-cu fəsil. Kimə yaxşılıq edilmişsə, qoy onun əvəzini versin
111-ci fəsil. Hər kəs (yaxşılıq etmiş adama) əvəz verməyə bir şey tapmasa, onun üçün dua etsin
112-ci fəsil. İnsanlara təşəkkür etməyən kəs
113-cü fəsil. Kişinin öz qardaşına köməklik etməsi
114-cü fəsil. Dünyada yaxşılıq edib Axirətdə xeyrə nail olanlar
115-ci fəsil. Hər bir yaxşılıq sədəqədir
116-cı fəsil. Əziyyət verən şeyi (yoldan) kənar etmək
117-ci fəsil. Xoş söz
118-ci fəsil. (Kişinin) bostana gedib ailəsi üçün zənbildə bir şey gətirməsi
119-cu fəsil. Bağa getmək
120-ci fəsil. Müsəlman öz qardaşının aynasıdır
121-ci fəsil. Qadağan olunan oyun və zarafat
122-ci fəsil. Yaxşı iş görməyə yol göstərən
123-cü fəsil. İnsanları əfv etmək və qınamamaq
124-cü fəsil. İnsanlara əl tutmaq
125-ci fəsil. Gülümsəmək
126-cı fəsil. Gülmək
127-ci fəsil. Yönəldikdə tam yönəlmək, üz çevirdikdə tam çevrilmək
128-ci fəsil. Məsləhətçi etibar qazanmış adamdır
129-cu fəsil. Məşvərət etmək
130-cu fəsil. Qardaşını səhv yola yönəldənin günah qazanması
131-ci fəsil. İnsanların bir-birini sevməsi
132-ci fəsil. (İman gətirmiş) qəlblərin bir-birinə bağlı olması
133-cü fəsil. Zarafat etmək
134-cü fəsil. Uşaqla zarafat etmək
135-ci fəsil. Gözəl əxlaq
136-cı fəsil. Səxavətli olmaq
137-ci fəsil. Tamahkarlıq
138-ci fəsil. Şəriəti başa düşən gözəl əxlaq sahibləri
139-cu fəsil. Xəsislik
140-cı fəsil. Yaxşı mal-dövlət əməlisaleh adama aiddir
141-ci fəsil. Əminlik içində səhərə çıxan adam
142-ci fəsil. Əhvali-ruhiyyənin yaxşı olması
143-cü fəsil. Çarəsiz adama köməklik göstərmək
144-cü fəsil. Əxlaqının gözəl olmasından ötrü Allaha dua edən kimsə
145-ci fəsil. Mömin tənə vuran deyil
146-cı fəsil. Lənət yağdıran
147-ci fəsil. Köləsinə lənət oxuyan onu azad etməlidir
148-ci fəsil. Allahın lənəti ilə, Allahın qəzəbi ilə və Cəhənnəm odu ilə lənət oxumaq
149-cu fəsil. Kafirə lənət oxumaq
150-ci fəsil. Sözgəzdirən
151-ci fəsil. Nalayiq söz eşidib onu yayan adam
152-ci fəsil. Eyib tutan
153-cü fəsil. Bir-birini tərifləmək barədə varid olan (hədislər)
154-cü fəsil. Dostundan arxayın olub onu tərifləyən kəs
155-ci fəsil. Məddahların üzünə torpaq atmaq
156-cı fəsil. Şerlə tərif deyənlər
157-ci fəsil. Şairin şərindən ehtiyat etdikdə ona bəxşiş vermək
158-ci fəsil. Dostuna ağır gələn bir şeylə ona ehtiram göstərmə
159-cu fəsil. Ziyarət etmək
160-cı fəsil. Hər hansı bir camaatı ziyarət edib onlarla bərabər çörək yemək
161-ci fəsil. Ziyarətin fəziləti
162-ci fəsil. Bir camaatı sevən amma onların dərəcəsinə çata bilməyən adam
163-cü fəsil. Böyüyün fəziləti
164-cü fəsil. Böyüyə hörmət göstərmək
165-ci fəsil. Danışmağa və sual verməyə böyüklər başlayar
166-cı fəsil. Böyük susan yerdə kiçik danışa bilərmi?
167-ci fəsil. Böyükləri uca tutmaq
168-ci fəsil. Meyvə, məclisdə olan uşaqların ən kiçiyinə verilir
169-cu fəsil. Kiçiyə rəhm etmək
170-ci fəsil. Uşağı qucaqlamaq
171-ci fəsil. Kişinin balaca qız uşağını öpməyi
172-ci fəsil. Uşağın başını sığallamaq
173-cü fəsil. Uşağa: “Oğlum!”- demək
174-cü fəsil. Yer üzündəkilərə rəhm et!
175-ci fəsil. Ailəyə rəhm etmək
176-cı fəsil. Heyvanlara rəhm etmək
177-ci fəsil. Sərçənin yumurtasını götürmək
178-ci fəsil. Qəfəsdə quş saxlamaq
179-cu fəsil. İnsanları barışdırmaq üçün xeyirli sözlər danışmaq
180-ci fəsil. (Kimsəyə) yalan danışmaq yaramaz
181-ci fəsil. İnsanların verdiyi əziyyətlərə səbir edənlər
182-ci fəsil. Əziyyətlərə dözmək
183-cü fəsil. Tərəflər arasındakı münasibətləri düzəltmək
184-cü fəsil. Bir adama yalan söylədiyin zaman o sənə inanmış olsun
185-ci fəsil. Qardaşına söz verib sonra ona xilaf çıxma
186-cı fəsil. Əsl-nəcabətə tənə vurmaq
187-ci fəsil. Kişinin öz camaatını sevməsi
188-ci fəsil. Kişi ilə əlaqəni kəsmək
189-cu fəsil. Müsəlmanla əlaqələri kəsmək
190-cı fəsil. Qardaşı ilə bir il əlaqələri kəsən kimsə
191-ci fəsil. Bir-birindən küsənlər
192-ci fəsil. Nifrət etmək
193-cü fəsil. Salam vermək əlaqələri
kəsməyin qarşısını alır
194-cü fəsil. Cavanlar arasında küsülülük
195-ci fəsil. Bir kimsənin qardaşı onu dindirməsə də ona yol göstərməsi
196-cı fəsil. Pis məsəllər çəkməyi xoşlamayan kəs
197-ci fəsil. Hiylə və kələk barədə deyilənlər
198-ci fəsil. Söyüş söymək
199-cu fəsil. Su vermək
200-cü fəsil. Söyüşən iki nəfərin günahı birinci başlayanın üstünə düşər
201-ci fəsil. Söyüşən iki nəfər, bir-birini təqsirləndirən və bir-birinə yalan söyləyən iki şeytandır
202-ci fəsil. Müsəlmanı söymək günahdır
203-cü fəsil. Adam öz sözünü (hamıya) bəlli olan kimsələrə aid etməməlidir
204-cü fəsil Dediyinin mənasını yozaraq başqasına: “Ey münafiq!” deyən kəs
205-ci fəsil. Qardaşına: “Ey kafir!” deyən adam
206-cı fəsil. Düşmənlərin (baş verən fəlakətə) sevinməsi
207-ci fəsil. Var-dövləti israf etmək
208-ci fəsil. İsrafçılar
209-cu fəsil. Mənzilləri sahmana salmaq
210-cu fəsil. Binaya xərclənən vəsait
211-ci fəsil. Kişinin öz işçilərilə birgə çalışması
212-ci fəsil. Hündür binalar tikməkdə ötüşmək
213-cü fəsil. Ev tikən adam
214-cü fəsil. Geniş ev
215-ci fəsil. Otaqlar düzəltmək
216-cı fəsil. Binalar üzərində naxışlar açmaq
217-ci fəsil. Mülayimlik
218-ci fəsil. Dolanışıqda yumşaq olmaq
219-cu fəsil. Bəndəyə mülayimliyinə görə verilən mükafat
220-ci fəsil. Rahatlaşdırmaq
221-ci fəsil. Kobudluq
222-ci fəsil. Mal istehsal etmək
223-cü fəsil. Məzlumun duası
224-cü fəsil. Bəndənin qüdrətli və əzəmətli Allahdan ruzi diləməsi
225-ci fəsil. Zülm zülmətlərdir
226-cı fəsil. Xəstənin kəffarəsi
227-ci fəsil. Gecə vaxtı xəstəni ziyarət etmək
228-ci fəsil. Xəstə üçün sağlam olduğu vaxt yerinə yetirdiyi ibadətin savabı yazılır
229-cu fəsil. Xəstənin: “Canım ağrıyır!”- deməsi şikayət ola bilərmi?
230-cu fəsil. Özündən gedən adama baş çəkmək
231-ci fəsil. Uşaqlara baş çəkmək
232-ci fəsil Xəstə həyat yoldaşına baş çəkmək
233-cü fəsil. Bədəvilərə baş çəkmək
234-cü fəsil. Xəstələrə baş çəkmək
235-ci fəsil. Xəstəyə baş çəkdikdə (Allahdan) onun üçün şəfa diləmək
236-cı fəsil. Xəstəyə baş çəkməyin fəziləti
237-ci fəsil. Xəstəyə və ona baş çəkənlərə hədis danışmaq
238-ci fəsil. Xəstənin yanında namaz qılmaq
239-cu fəsil. Müşrikə baş çəkmək
240-cı fəsil. Xəstəyə nə deyilir
241-ci fəsil. Xəstə nə cavab verir
242-ci fəsil. Fasiqə baş çəkmək
243-cü fəsil. Qadınların xəstə kişiyə baş çəkməsi
244-cü fəsil. Ziyarət edən adamın (ziyarət etdiyi) evdə başqa-başqa şeylərə baxmasının bəyənilməməsi
245-ci fəsil. Göz xəstəliyinə tutulan kimsəyə baş çəkmək
246-cı fəsil. Xəstəyə baş çəkən adam harada oturmalıdır?
247-ci fəsil. Kişinin öz evində gördüyü işlər
248-ci fəsil. Kişi öz (din) qardaşını sevirsə, bunu ona bildirməlidir
249-cu fəsil. Kimsə bir adamı sevsə, onunla münaqişə etməsin və ona (başqası haqda) sual verməsin
250-ci fəsil. Ağıl qəlbdədir
251-ci fəsil. Təkəbbürlük
252-ci fəsil. İnsanın haqsızlığa görə əvəz çıxması
253-cü fəsil.. Qıtlıq və aclıq dövründə təsəlli vermək
254-cü fəsil. Təcrübələr
255-ci fəsil. Allah rizası üçün sevdiyi qardaşına yemək verən kimsə
256-cı fəsil. Cahiliyyət dövründəki andlaşma (pis işdə əlbir olma)
257-ci fəsil. Qardaşlıq münasibəti qurmaq
258-ci fəsil. İslamda andlaşma yoxdur
259-cu fəsil. İlk yağışdan islanmaq istəyən kimsə
260-cı fəsil. Həqiqətən, qoyun bərəkətdir














.
.
.
644-cü fəsil. Düşməçiliyin tələf olması