"(Malınızı) Allah yolunda xərcləyin. Öz əlinizlə özünüzü təhlükəyə atmayın, yaxşılıq edin! Allah yaxşılıq edənləri sevir!"
[Bəqərə, 195]
"Hesaba çəkilmədən əvvəl nəfsinizi hesaba çəkin!"
[Tirmizi, 25/2459]
Insanlarin aclıq və səfalət içərisində çırpındığı bir zaman və məkanda israfa xərclənəcək bircə qəpiyin belə ağır bir axirət hesabı olduğunu unutmamaq lazımdır.
O gündə yaman bir hesabın və onun cəzası olaraq atəşin/əzabın içinə düşənlər, Yunusun "Mal da yalan mülk də yalan" ifadəsində keçən yalana dalıb gedənlər, bunun arxasında bir ömür bitirənlər, buna görə də "salat" etməyənlər və "yoxsul"u unudanlardır. Salat ilə yoxsulun arasını ayıraraq, salatı sadəcə "namaz qılmaq"dan ibarət sananlardır.
"Daima təmkinli və ciddi olun. Yüngülxasiyyət olmayın. "Hərəkət edən daş yosun tutmaz" deyirlər. Təmkin imanın bəzəyidir. Yüngülxasiyyət insanlar cəmiyyətdə hörmət qazanmazlar. Təmkinlə təkəbbürü və lovğalanmağı qarışdırmayın. Əgər qamətiniz qiymətinizə uyğun deyilsə təmkin adi altında təkəbbür və riya göstərə bilərsiniz. Qiymətiniz şöhrətinizə uyğun olsun. Əgər şöhrətiniz qiymətinizdən artıqdırsa bu boşluğu riya, intriqa, fırıldaq və başqa şeylərlə doldurmağa çalışacaqsınız. Məhz o zaman şöhrət də, elm də bir fəlakətə çevriləcək
O gündə yaman bir hesabın və onun cəzası olaraq atəşin/əzabın içinə düşənlər, Yunusun "Mal da yalan mülk də yalan" ifadəsində keçən yalana dalıb gedənlər, bunun arxasında bir ömür bitirənlər, buna görə də "salat" etməyənlər və "yoxsul"u unudanlardır. Salat ilə yoxsulun arasını ayıraraq, salatı sadəcə "namaz qılmaq"dan ibarət sananlardır.
"Daima təmkinli və ciddi olun. Yüngülxasiyyət olmayın. "Hərəkət edən daş yosun tutmaz" deyirlər. Təmkin imanın bəzəyidir. Yüngülxasiyyət insanlar cəmiyyətdə hörmət qazanmazlar. Təmkinlə təkəbbürü və lovğalanmağı qarışdırmayın. Əgər qamətiniz qiymətinizə uyğun deyilsə təmkin adi altında təkəbbür və riya göstərə bilərsiniz. Qiymətiniz şöhrətinizə uyğun olsun. Əgər şöhrətiniz qiymətinizdən artıqdırsa bu boşluğu riya, intriqa, fırıldaq və başqa şeylərlə doldurmağa çalışacaqsınız. Məhz o zaman şöhrət də, elm də bir fəlakətə çevriləcək
Eşq sevgilidə ürəyi istədiyi gözəllikləri yaradar. Amma sevgi ürəyinin istədiyi gözəllikləri sevgilidə görər, tapar. Eşq çox bacarıqlı gözbağlayıcıdır. Eşq dənizin içində boğulmaqdır. Sevgi isə dənizin içində üzməkdir. Eşq görmə imkanını yox edər, sevgi isə göstərər, “bax” deyər. Eşq şübhələr içindədir. Amma sevgi...
Ruzini verən Allahdır. Onun adlarından biri də Rəzzaqdır. Amma nədənsə əksər hallarda başqa yollara əl atmaqla, ruzinin məhz oradan gələcəyinə inanırıq. Ruzi verən Odursa, bizdən isə sadəcə doğru-dürüst addım, hərəkət kifayətdir. Çünki ruzimiz artıq ana bətnində olarkən yazılmışdır.
Allah Rəsulu aləmlərə necə rəhmət ola bilib? Bu «aləmlər»in əhatə dairəsinə kim və nələr daxildir? Əgər elə isə onun çağında yaşayıb peyğəmbəri üzbəüz görən, birbaşa danışan, onunla bir ortamı paylaşan Əbu Cəhl, Əbu Ləhəb, Ümeyyə bin Xələf kimilərinə niyə bir pay düşmədi o rəhmətdən?
Allah Rəsulu tövbə və istiğfar edilməsini tövsiyə edərkən "Ey insanlar" xitabıyla hər kəsi, hər mömini hədəf aldığına görə, mənəvi vəziyyəti nə olursa olsun, bütün insanlar Allahdan bağışlanma diləməyə məcburdur. Çünki heç bir varlıq Ona qarşı etməsi lazım olan vəzifələrini və qulluq borcunu layiqiylə edə bilməz. Edə bilmədikdə isə ondan qüsurları səbəbiylə əfv və bağışlama diləməsi bir qulluq vəzifəsi olar.
"Salam verdim, rüşvət deyil deyə almadılar" deyir dahi Fizuli. Fizuli qarşısındakını İNSAN bilib, ona salam verib, onu da Allahı anmağa, onun adını zikr etməyə çağırıb. Qarşısındakı isə Salama maddiyat kimi baxıb, onu anlamayıb, pul-para olmadığı üçün almayıb. Ona edilən duanı anlamayıb. Salamın Allahın adı olduğunu unudub.
Ən böyük ölçüsüzlük və saxtakarlıq Allahın haqqını başqasına verməkdir. Bunu etmək insanın ağıl tərəzisinin yanlış olmasından qaynaqlanır. Hər şeydə ölçü və tərəzini qorumaq ədalətdir. Allahın haqqı Allaha, qulun haqqı qula verilməlidir. Qula və ya ona bənzər istənilən yaradılana İlahlıq yaraşdırmaq tərəzidə saxtakarlıq etməkdir.
Kainatda nə varsa suda yaşadı öncə, Üstümüzdən su keçər doğulunca, ölüncə ...