Günümüz dünyasının və günümüz insanının yaşadığı maddi və mənəvi böhranların başında da elə bu gəlir. Günümüz dünyası və günümüz insanı əksər hallarda həyatlarını və münasibətlərini tövhidə aid mənəvi dəyərlər üzərində deyil, mənfəət, maddiyat, nəfsani hisslər və şəhvətə aid dəyərlər üzərində qurur. Meydana gələn əksər problemlər və fəlakətlər də elə buradan qaynaqlanır. Təssüflər olsun ki, İslama mənsub olan insanların əksəriyyəti də bu prinsipi özünə rəhbər etmişdir. Deyə bilərik ki, Müsəlmanların əksər problemləri buradan qaynaqlanır. Hər şey mənfəət, maddi qazanc, iqtisadi maraqlar və pul üzərində qurulmağa çalışılır. Dünyada təssüflər olsun ki, mənəvi dəyərlər deyil, iqtisadi və maddi maraqlar hakimdir.

Vəhyi anlamaq və İslamın əsas əqidə və prinsiplərini öyrənməkdən başqa Həzrəti Peyğəmbər siyasi zərurətə görə bəzi istedadlı şəxslərin xarici dil öyrənmələrində də israr etmişdir. Həzrəti Zeydin məhz bu məqsədlə farsca, yunanca, ibritcə və həbəşcə öyrəndiyini deyirlər.

Günümüz dünyasının və günümüz insanının yaşadığı maddi və mənəvi böhranların başında da elə bu gəlir. Günümüz dünyası və günümüz insanı əksər hallarda həyatlarını və münasibətlərini tövhidə aid mənəvi dəyərlər üzərində deyil, mənfəət, maddiyat, nəfsani hisslər və şəhvətə aid dəyərlər üzərində qurur. Meydana gələn əksər problemlər və fəlakətlər də elə buradan qaynaqlanır. Təssüflər olsun ki, İslama mənsub olan insanların əksəriyyəti də bu prinsipi özünə rəhbər etmişdir. Deyə bilərik ki, Müsəlmanların əksər problemləri buradan qaynaqlanır. Hər şey mənfəət, maddi qazanc, iqtisadi maraqlar və pul üzərində qurulmağa çalışılır. Dünyada təssüflər olsun ki, mənəvi dəyərlər deyil, iqtisadi və maddi maraqlar hakimdir.

Vəhyi anlamaq və İslamın əsas əqidə və prinsiplərini öyrənməkdən başqa Həzrəti Peyğəmbər siyasi zərurətə görə bəzi istedadlı şəxslərin xarici dil öyrənmələrində də israr etmişdir. Həzrəti Zeydin məhz bu məqsədlə farsca, yunanca, ibritcə və həbəşcə öyrəndiyini deyirlər.

Zamanın haqqını verməyən zaman qıtlığı ilə cəzalandırıldığı kimi, insanın haqqına riayət etməyən də dünyada insansızlıqla, axirətdə atəşlə cəzalandırılar. Qul haqqına riayət eyni zamanda insan əməyinə hörmətdir. Başqalarının sahib olduğu mala təcavüzlə yanaşı, eyni zamanda başqalarının zamanına, şəxsiyyətinə, şərəf və heysiyyətinə, tənəffüs edib udduğu havaya təcavüz də qul haqqına aiddir. Məsələn bağlı məkanda içilən siqaret, olduğunuz məkanda insanları narahat edən pis bir qoxu da qul haqqına təcavüzdür.

Qur’anın Qur’andan başqa Furqan, Bəyan, Zikr, Haqq, Ədl və digər adları da vardır. Bunlardan biri də “əl-Kitab”dır. Qur’anın, Qur’anda ən çox zikr edilən adı “əl-Kitab”dır. Kətəbə-yazmaq, katib-yazıçı, məktub-yazılmış vəsiqə kimi fərqli mənalara gələn bu kəlimənin kökü üç hərifdən ibarətdir. Bu kəlimə çoxmənalı bir kəlimə olub etimolojik olaraq karaə və karanə ilə qohum kəlmədir. “Kətəbə”nin bu mənalarından başqa yan-yana qoymaq və ya düzmək, tək başına mənası olmayan hərflərdən mənalı bir kəlimə meydana gətirmək kimi mənaları da mövcuddur.

Quranı oxuyanlar üç qrupa bölünürlər: Birincisi, anlamadan oxuyanlar. İkincisi, nə dediyini anlayaraq oxuyanlar. Üçüncüsü isə həm anlayan, həm də oxuduqlarını təfəkkür edərək oxuyanlar. Biz hansı qrupa daxilik? Necə oxuyuruq və ya heç oxuyuruqmu?
Cəlaləddin Rumi anlamadan oxuyanlar haqqında belə demişdir: “Onlar ac olduqları halda yeməkləri çeynəyən, lakin udmadan ağızlarından çıxaranlardır. Quranı anlayaraq oxuyan və ayələrini təfəkkür edən isə yeməyi yeyən və onu həzm edərək faydalananlar kimidir. Heç anlamadan və düşünmədən yüz min dəfə Quranı oxusaq, yüz min dəfə yeməkləri ağzımıza alıb sonra çıxaran, beləcə də ac qalanlar kimi olarıq.”

Əsrlər boyu gündə beş vaxt oxunan azana diqqət etsək sübh azanı ilə digər vaxt oxunan azanlar arasında kiçik bir fərqin olduğunu görərik. Sübh azanda onu başqa azanlardan ayıran, ona başqa bir özəllik qatan əlavə bir cümlə var: "Əssalatu xayrum-minənnəvm Əssalatu xayrum-minənnəvm" Yəni: "Namaz yuxudan xeyirlidir, namaz yuxudan xeyirlidir".

Əsrimiz şəffaflıq, aşkarlıq əsridir. Elə bir aşkarlıq ki, sərhədləri dağıtmış, maneələri yıxmış, hüdudları qırmışdır. Süni peyklər və internet şəbəkəsi əsrindəyik. İnternet nə sərhəd tanıyır, nə də çərçivə bilir. Aşkarlıq deyərək çılpaqlaşmışıq. Meydana girməkdən başqa çıxış yolu yoxdur.
İnsanların münasibətlərində o qədər ziddiyyətlərə rast gəlinir ki, hamısı da əsrimizdə bol olan meyllər və müxtəlif ideyaların nəticəsidir. Cürbəcür fikirlər, rəylər, təəssüratlar, buna da səbəb insanların boşboğazlıqlarıdır. Etiqad etdiyini də, etmədiyini də, anladığı ya anlamadığı, nə varsa danışırlar.

Quran xalqı oyatdı. İslamın ən böyük vəzifəsi, hər şeydən əvvəl cəmiyyət və düşüncədəki çöküş faktorlarını kökündən kəsməkdir. Təharət və nəcasətdə yeni bir hissə kəşf etmə, ziyarət yoluyla şəhid savabını qazanma, kəlam-fiqh çəkişmələriylə məşğul olma yerinə, silahını qapıb Fransız müstəmləkəçiliyini yox etməkdir.
Əgər Quran, kitab olsa, oxunub aydın olsa, gündəmi İşğal etsə, əgər möminlərə "O danışır xitabı sənədir, qulaq asmalı, nə dediyini dinləyib qavramalısan" deyilsə, qurtuluş bağışlayar, izzətə çatdırar, oyandırıcı və quruluşçu olar...