"Və inkarda israr edənlərə gəldikdə... Onların etdikləri səhrada görülən ilğım kimidir: Susuzluqdan yanmış olan onu su sanar, fəqət ona yaxınlaşdıqda orada (sudan) heç bir iz tapa bilməz. Lakin Allahı öz vicdanında tapar və bilər ki, Allah haqq-hesabı layiqincə çəkəndir."
[Nur, 39]
İnsanınn haqsız yerə qan tökməsinə səbəb bir işə nəfsini qarışdırmasıdır.
[Buxari, 4888]
"Allahın hər mükafatı rəhmət, hər cəzası isə ədalətdir."
Adam uşağının gələcəyini qurtarmaqdan danışır. Lakin o, "gələcək" deyərkən dünyanı nəzərdə tutduğu üçün uşağının həqiqi gələcəyini məhv etdiyini düşünmür. Əgər düşüncəsini vəhyə görə tənzimləsə uşağının dünyəvi gələcəyini qurtarmaq üçün əbədi gələcəyini fəda etdiyini görərdi. Adam hiylə işlədərək haqsızlıqla əldə etdiklərini "müvəffəqiyyət" kimi görür və əslində isə Allahın istədiyi kimi deyil, məhz şeytanın təlqin etdiyi kimi düşündüyü üçün bunun heç də müvəffəqiyyət olmadığını görməkdə acizdir.
Mən bu prinsipləri müsəlman tədqiqatçılar, insaflı oxucular... üçün nəzərdə tutmuşam. Ümmətinin xeyrini güdüb qara günlərini arzulamayan və onun bütövlüyü uğrunda çalışan hər bir tədqiqatçıyadır, oxucuyadır sözüm. Bəli, belə tədqiqatçı və oxucu çalışar ki, ümməti məhv etmək istəyən düşmənlərə mane olsun. Mən eyni ümmətin övladları arasnda yaxınlaşmağa dair bu 10 prinsipi məhz belə insanlara təqdim edirəm. Özü də burada məni ancaq və ancaq Allahın razılğını qazanmaq və Onun dininə yardım etmək maraqlandırır.
Adam uşağının gələcəyini qurtarmaqdan danışır. Lakin o, "gələcək" deyərkən dünyanı nəzərdə tutduğu üçün uşağının həqiqi gələcəyini məhv etdiyini düşünmür. Əgər düşüncəsini vəhyə görə tənzimləsə uşağının dünyəvi gələcəyini qurtarmaq üçün əbədi gələcəyini fəda etdiyini görərdi. Adam hiylə işlədərək haqsızlıqla əldə etdiklərini "müvəffəqiyyət" kimi görür və əslində isə Allahın istədiyi kimi deyil, məhz şeytanın təlqin etdiyi kimi düşündüyü üçün bunun heç də müvəffəqiyyət olmadığını görməkdə acizdir.
Mən bu prinsipləri müsəlman tədqiqatçılar, insaflı oxucular... üçün nəzərdə tutmuşam. Ümmətinin xeyrini güdüb qara günlərini arzulamayan və onun bütövlüyü uğrunda çalışan hər bir tədqiqatçıyadır, oxucuyadır sözüm. Bəli, belə tədqiqatçı və oxucu çalışar ki, ümməti məhv etmək istəyən düşmənlərə mane olsun. Mən eyni ümmətin övladları arasnda yaxınlaşmağa dair bu 10 prinsipi məhz belə insanlara təqdim edirəm. Özü də burada məni ancaq və ancaq Allahın razılğını qazanmaq və Onun dininə yardım etmək maraqlandırır.
Övladını qətlə yetirmiş qadınlardan biri həyatını anladarkən demişdir ki, uzun illər həyatımı qaraldan suallardan sonra bir dəfə qədim şairlərdən birinin şeirində oxudum “Mənim valideyinlərim mənə zülm edərək bu məşəqqətli dünyanın içinə atıblar, mənsə sənə bu zülmü etmərəm, ey doğulmamış övladım”. Ondan sonra hər dəfə qızlarımı yatırdandan sonra onların başları üstündə durub düşünürdüm ki bunların hələ heç nədən xəbəri yoxdur. Böyüyəndə bütün insanlar kimi əzablı günlər görəcəklər. Axı niyə...?
Allahım! Ard-ardına gələn lütflərinə necə şükr edəcəyim barədə düşünəndə ağlımı tamami ilə itirib çaşqınlığa düşdüm. Sənə sonsuz dəfələrcə həmd və sənalar olsun! Fəzlin sel kimi coşub gəlincə Səni həmd-səna etməkdə tamamilə aciz və biçarə vəziyyətə düşdüm. Layiq olduğumdan o qədər artıq çox nemətlər verdin ki, başım havalandı - necə həmd edəcəyimi bilmədim. İnayətinlə ard-arda elə təcəllilərdə göründün ki, onlara hamısına şükrlə cavablandırdıqda taqətsiz vəziyyətə saldı.
Məhəmmədəli Hüseynzadə 1760-cı ildə Salyanda doğulmuşdur. Salyan və Gəncə şəhərində ibtidai dini təhsil almış, 1790-cı ildə İraqa getmiş, Bağdad Universitetinin ilahiyyat və tarix fakultələrini bitirmişdir. Təhsilini başa vurduqdan sonra Məhəmmədəli Hüseynzadə 1802-ci ildə Tiflisə gəlir və Şah Abbas məscidinə axund təyin edilir. Uzun illər bu vəzifədə işləməklə təkcə Tifilisdə deyil, Şərqi və Qərbi Azərbaycan , Borçalı, Dağıstan əyalətlərində nüfuz sahibinə çevrilir. Məhz bu nüfuzun və hörmətin sayəsində Məhəmmədəli Hüseynzadə 1823-cü ildə Qafqazın ilk Şeyxülislamı olur.
İslam cəmiyyətinin təməlləri ilk öncə insanın qəlb və vicdanını inşa etməyə başlayar. Ruhuna sevgi və mərhəmət toxumları əkər, mərhəmət küləklərini əsdirər. İnsanlara sahib olduqları ilkin həqiqətlərini, birliklərini xatırladır. Allahın nəzərində və yolunda ilk yaradılış halları ilə qardaş olduqlarını xatırladar. Ruhları bu bağlarla yumuşaldığı zaman daha gözəl fikirli olduqları üçün barışığa daha yaxın olurlar. İxtilaf və savaş səbəbləri yumuşalar, barışı əmr edən qanunlar azadlıq tapar. Bu şüur bir növ qanunların qoruyucusu olur. Həyat şəfqət və xoşluqla rahat olaraq yoluna davam edər.
Nə qədər də çətin olsa, qeyd etmək lazımdır ki, virtual aləmə daxil olarkən özümüzə bir vaxt məhdudiyyəti qoymalı və o çərçivənin sərhədlərini pozmamağa çalışmalıyıq. Həqiqətən bunu bacara bilmək bəzən imkanımız xaricində olur. Amma düşünməliyik ki, biz virtual həyatı real həyatımızın saatlarını satmaqla alırıq. Xəyal aləmi isə hamımızın zehnində yer alır və kənar şəxslər ona toxuna bilmədiyindən, o bizim üçün çox özəl, maraqlı və şirin olur. Bu cazibənin nəfsimizə təsiri bizi reallıqdan uzaqlaşdırır.
Varlıq səbəbimiz olan qulluq nədir və qulluq vəzifəmiz içərisində namazın yeri haradır? İndi bunu araşdıraq. Lüğət mənasıyla ibadət; “a-bə” də felindən törəyən bir kəlmədir. Ərəbcədə itaət etmək, boyun əymək, bir kimsəyə bağlılıq göstərmək, bir şeyə yapışmaq, birinin, ya da güc və qüvvət sahiblərinin əmr və nəhylərini [qadağalarını] yerinə yetirmək deməkdir.
»
Adam uşağının gələcəyini qurtarmaqdan danışır. Lakin o, "gələcək" deyərkən dünyanı nəzərdə tutduğu üçün uşağının həqiqi gələcəyini məhv etdiyini düşünmür. Əgər düşüncəsini vəhyə görə tənzimləsə uşağının dünyəvi gələcəyini qurtarmaq üçün əbədi gələcəyini fəda etdiyini görərdi.
Mən bu prinsipləri müsəlman tədqiqatçılar, insaflı oxucular... üçün nəzərdə tutmuşam. Ümmətinin xeyrini güdüb qara günlərini arzulamayan və onun bütövlüyü uğrunda çalışan hər bir tədqiqatçıyadır, oxucuyadır sözüm. Bəli, belə tədqiqatçı və oxucu çalışar ki, ümməti məhv etmək istəyən düşmənlərə mane olsun. Mən eyni ümmətin övladları arasnda yaxınlaşmağa dair bu 10 prinsipi məhz belə insanlara təqdim edirəm. Özü də burada məni ancaq və ancaq Allahın razılğını qazanmaq və Onun dininə yardım etmək maraqlandırır. 
Övladını qətlə yetirmiş qadınlardan biri həyatını anladarkən demişdir ki, uzun illər həyatımı qaraldan suallardan sonra bir dəfə qədim şairlərdən birinin şeirində oxudum “Mənim valideyinlərim mənə zülm edərək bu məşəqqətli dünyanın içinə atıblar, mənsə sənə bu zülmü etmərəm, ey doğulmamış övladım”. Ondan sonra hər dəfə qızlarımı yatırdandan sonra onların başları üstündə durub düşünürdüm ki bunların hələ heç nədən xəbəri yoxdur. Böyüyəndə bütün insanlar kimi əzablı günlər görəcəklər. Axı niyə...? 
Allahım! 
Məhəmmədəli Hüseynzadə 1760-cı ildə Salyanda doğulmuşdur. Salyan və Gəncə şəhərində ibtidai dini təhsil almış, 1790-cı ildə İraqa getmiş, Bağdad Universitetinin ilahiyyat və tarix fakultələrini bitirmişdir.
İslam cəmiyyətinin təməlləri ilk öncə insanın qəlb və vicdanını inşa etməyə başlayar. Ruhuna sevgi və mərhəmət toxumları əkər, mərhəmət küləklərini əsdirər. İnsanlara sahib olduqları ilkin həqiqətlərini, birliklərini xatırladır. Allahın nəzərində və yolunda ilk yaradılış halları ilə qardaş olduqlarını xatırladar. Ruhları bu bağlarla yumuşaldığı zaman daha gözəl fikirli olduqları üçün barışığa daha yaxın olurlar. İxtilaf və savaş səbəbləri yumuşalar, barışı əmr edən qanunlar azadlıq tapar. Bu şüur bir növ qanunların qoruyucusu olur. Həyat şəfqət və xoşluqla rahat olaraq yoluna davam edər. 
Nə qədər də çətin olsa, qeyd etmək lazımdır ki, virtual aləmə daxil olarkən özümüzə bir vaxt məhdudiyyəti qoymalı və o çərçivənin sərhədlərini pozmamağa çalışmalıyıq. Həqiqətən bunu bacara bilmək bəzən imkanımız xaricində olur. Amma düşünməliyik ki, biz virtual həyatı real həyatımızın saatlarını satmaqla alırıq. Xəyal aləmi isə hamımızın zehnində yer alır və kənar şəxslər ona toxuna bilmədiyindən, o bizim üçün çox özəl, maraqlı və şirin olur. Bu cazibənin nəfsimizə təsiri bizi reallıqdan uzaqlaşdırır. 
Varlıq səbəbimiz olan qulluq nədir və qulluq vəzifəmiz içərisində namazın yeri haradır? İndi bunu araşdıraq. Lüğət mənasıyla ibadət; “a-bə” də felindən törəyən bir kəlmədir. Ərəbcədə itaət etmək, boyun əymək, bir kimsəyə bağlılıq göstərmək, bir şeyə yapışmaq, birinin, ya da güc və qüvvət sahiblərinin əmr və nəhylərini [qadağalarını] yerinə yetirmək deməkdir. 
