Şeytanların bağlandığı, mələklərin dua etdiyi bu ayda hər kəs özünü daha yaxşı tanımağa başladı. Dünən etmədiyi gözəl əməllərində, axsatdığı nafilə ibadətlərində şeytanı günahlandırırdısa, bu gün özü ilə baş-başa qaldığında günahlandırmağa kimsəni tapa bilmədi. Ramazan hər kəsin önündə güzgü oldu. Bizə-bizi göstərdi. Kim olduğumuzu, kim olmaq istədiyimiz anlatdı.

Ağrı acılar müxtəlif olur. Məkanından, zamanından, şəxsindən və ya müxtəlif amillərdən asılı olurlar. Amma bütün insanlar ağrını iki əsas kateqoriyaya bölür, ağır və yüngül. Dözülə biləcək ən yüngül və asan ağrı, “başqasının ağrısıdır”. Niyə? Çünki o, başqasınındır. Başqasının ağrı-acısını hiss etmək incəliyi və bacarığı nə qədər insanda ola bilər? Əslində hamımızın bir-birinə borcudur ki, ağrılarımızı “başqalaşdırıb” yox etməyək. Bir haqsızlığı başqalaşdırıb haqq qazandırmayaq.

Şeytanların bağlandığı, mələklərin dua etdiyi bu ayda hər kəs özünü daha yaxşı tanımağa başladı. Dünən etmədiyi gözəl əməllərində, axsatdığı nafilə ibadətlərində şeytanı günahlandırırdısa, bu gün özü ilə baş-başa qaldığında günahlandırmağa kimsəni tapa bilmədi. Ramazan hər kəsin önündə güzgü oldu. Bizə-bizi göstərdi. Kim olduğumuzu, kim olmaq istədiyimiz anlatdı.

Ağrı acılar müxtəlif olur. Məkanından, zamanından, şəxsindən və ya müxtəlif amillərdən asılı olurlar. Amma bütün insanlar ağrını iki əsas kateqoriyaya bölür, ağır və yüngül. Dözülə biləcək ən yüngül və asan ağrı, “başqasının ağrısıdır”. Niyə? Çünki o, başqasınındır. Başqasının ağrı-acısını hiss etmək incəliyi və bacarığı nə qədər insanda ola bilər? Əslində hamımızın bir-birinə borcudur ki, ağrılarımızı “başqalaşdırıb” yox etməyək. Bir haqsızlığı başqalaşdırıb haqq qazandırmayaq.

Fitrə zəkatını vermək hər bir imkanı olan müsəlmana vacibdir. Fitrə zəkatı bayram namazının başlamasına qədər verilməlidir. Ancaq bu qısa müddət ərzində ehtiyacı olan kimsəni tapa bilməmə ehtimalını nəzərə alaraq daha öncədən verilməsi daha məqsədə uyğundur. Fəqət fitrə zəkatını bayramdan sonraya saxlamaq olmaz.

Əlbəttə onu qədir-qiymət gecəsində Biz endirməyə [başlamışıq]. O qədir-qiymət gecəsinin nə olduğunu bilirsinizmi? O qədir-qiymət gecəsi, min aydan daha xeyirlidir. Mələklər, vəhiylə bərabər o gecə enməyə davam edərlər, Rəblərinin izni ilə, həyatın hər sahəsinə aid tərifsiz bir səadətin [formullarını gətirərlər], bu hal, şəfəq doğana qədər davam edər.

Əllər var ki, qarışdıran əllərdir. Hər şeyi qarışdırar. Nalayiq əllərdir bu əllər. Lazim gəldi‐gəlmədi hər yerə soxular. Toxunmamasi lazim olan yerlərə toxunar. O üzdən qarışdıran əllər pislikdən qurtulmaz. Çünki qarışdırma həvəsi hər şeyi əhatə etdiyi üçün zibillikləri də qarışdırar. Bu cür əllər bulaşdıqları zir‐zibilin günahını özlərində görməz. “Sənin nə işin vardı oralarda, nə axtarırdın?” deyənə, “Hər yeri, hər şeyi qarışdıranda belə boğazına qədər nəcisə batarsan!” deyənə verəcək bir cavabı yoxdur.

Gözümüz gördüklərini beynin müəyyənləşmiş şöbəsinə ötürür və o cism haqqında təsəvvür formalaşır. Yalnızca cisim yox, insanlar da belədir. Əslində, kobudcasına beynimizin iş mexanizmini belə izah etmək olar: beyində tanıdığımız hər bir insan və obyekt üçün xüsusi “qovluq”lar mövcuddur. Cismin forması, rəngi, insanın isə siması beyin tərəfindən qavranılır və həmin “qovluq”lara əlavə edilir.

Allah Rəzzaqdır. Hər kəsin haqqı olan ruzini göndərir. Birinə çox verərək paylaşması və savab qazanması üçün qapı açır, birinə az verərək səbrini yoxlayır. Verilən hər nemətin hesabı soruşulacaqsa, o hesabı bu dünyada bağlamaq daha xeyirli deyilmi? Həm də ki, biz zatən bizim olmayanları veririk. Allahın bizə imtahan üçün verdiklərini paylaşırıq.

Oruc tutmaq, məhz buna görə özünü tutmaqdır. İnsan nə ziyan əməl işləyirsə özünü tuta bilmədiyi üçün işləyir. Tuta bilmədiyi dilinin cəzasını, tuta bilmədiyi əlinin cəzasını, tuta bilmədiyi nəfsinin cəzasını, tuta bilmədiyi instinktlərinin cəzasını, tuta bilmədiyi hirsinin cəzasını çəkməkdədir. Özünü tutmaq, özünün tərəfində olmaqdır. Məlumdur ki, özünü tutanı Allah da tutar. Özünü tutmayanı, Allah niyə tutsun ki?