İman və şirk Quranın ən çox diqqət çəkdiyi iki kəlmədir. Quran, imanımıza şirk qatmamağı əmr edir və şirkin nə demək olduğuna dair bir çox məlumata yer verir, bizə onun incəliklərini anladır. Çünki Quranın göndəriliş məqsədi mömin insan yetişdirməkdir. Buna görə də Qurani Kərim, möminə ziyan verən hər şeydən onu çəkindirir.
Nədir İman?

Düşünün, qarşınızda bir bələdçi var, amma nə dediyini başa düşmürsünüz. Sizə necə rəhbərlik edəcəkdir? Bir resept var əlinizdə, fəqət nə yazıldığını başa düşmürsünüz. Bəs o zaman biz bu reseptdən necə istifadə edəcəyik? Necə şəfa tapacağıq? Bir plan var əlinizdə, amma heç bir şey anlamırsınız ondan. Anlamadığınız üçün bu plana çox mübarək deyirsiniz. ən məqəddəs, ən uca, ən mükəmməl deyirsiniz. Onu divara asırsınız. Onu əzbərləyirsiniz. Onu dəfələrcə təkrar edirsiniz. O plan sizin zəfər əldə etmənizə səbəb olmaz. Lap dünyanın ən mükəmməl planı olsa belə.

İman və şirk Quranın ən çox diqqət çəkdiyi iki kəlmədir. Quran, imanımıza şirk qatmamağı əmr edir və şirkin nə demək olduğuna dair bir çox məlumata yer verir, bizə onun incəliklərini anladır. Çünki Quranın göndəriliş məqsədi mömin insan yetişdirməkdir. Buna görə də Qurani Kərim, möminə ziyan verən hər şeydən onu çəkindirir.
Nədir İman?

Düşünün, qarşınızda bir bələdçi var, amma nə dediyini başa düşmürsünüz. Sizə necə rəhbərlik edəcəkdir? Bir resept var əlinizdə, fəqət nə yazıldığını başa düşmürsünüz. Bəs o zaman biz bu reseptdən necə istifadə edəcəyik? Necə şəfa tapacağıq? Bir plan var əlinizdə, amma heç bir şey anlamırsınız ondan. Anlamadığınız üçün bu plana çox mübarək deyirsiniz. ən məqəddəs, ən uca, ən mükəmməl deyirsiniz. Onu divara asırsınız. Onu əzbərləyirsiniz. Onu dəfələrcə təkrar edirsiniz. O plan sizin zəfər əldə etmənizə səbəb olmaz. Lap dünyanın ən mükəmməl planı olsa belə.

Bir ibadəti icra etməyə «zaman tapa bilmədim» bəhanəsini irəli sürənlər ilk əvvəl zamanı israf edib etmədiklərinə baxsınlar. İsraf edilən hər şey kimi zaman da israf edilirsə bərəkəti qaldırılar. Zamanınızın bərəkət qaldırılıbsa, bir saatlıq işi bir gündə edər, adınızı da çalışqan qoyarsınız. Əslində ziyandasınız amma fərqində deyilsiniz. Daha doğrusu zamanınızın bərəkəti alınıb. Bilirsiniz ki, hər nemət «şükür edildiyində artırılar». Allaha aid edilən adıdır: «Qabid: daraldan» və «Basit: genişlədən». Zamanınızı da daraldar və genişlədər.

Əbu Hənifə təmkinli və kamil bir insan idi. Çox təfəkkür edər, az danışardı. Allahın qanunlarını pozmamağa cəhd edər, dünya əhlindən uzaq, faydasız və boş sözlərdən xoşlanmayan, suallara az və dəqiq cavab verən ağıllı bir müctəhid idi. Fiqhi sistemli hala gətirib bütün dünyəvi məsələlərin lehinə və əleyhinə olan mövzuları meydana çıxararaq sağlam bir əqidənin tezisini düzəltmişdir.

Qaranlıq bir gecə idi; soyuq və dondurucu bir qış gecəsi. Ayaz insanın iliklərinə işləyirdi. Xəlifə Hz. Öməri görüb onunla bir az danışmaq üçün evdən çıxdım. Hər tərəf kimsəsiz və səssiz, bütün şəhər dərin yuxuda idi. Yolun yarısına çatmışdım ki, gözümə bir qaraltı göründü. Bir az daha yaxınlaşdıqca onun bir insan olduğunu gördüm. Qarşımdakı da verdiyim salamı almaq üzrə başını qaldırıb üzünü mənə tərəf çevirdi, heyrətdən çaşıb qaldım.

“Darıxıram, kimsəsizəm, özümü yalqız və tənha hiss edirəm…” Günümüzün əksər insanının dilindən düşməyən, tez‐tez eşitdiyimiz və ya etdiyimiz şikayətlərdəndir bunlar. Başqa sözlə depressiv duyğular.
Təəccüblü deyil, çünki bu duyğuları yaşayan dünyanın, çox vaxt da insanların əli ilə icra edilən bu qədər maddi və manəvi sıxıntı qarşısında aciz, fəqir və fani insandır.

İmam Şafiyə görə Qur`an kəlməsi sonradan meydana gəlməyib (törəməyib) və hər hansı bir kəlməyə də bənzəmir. Qur`an, bilavasitə Allahın son kəlməsi üçün seçib bəyəndiyi “ismi xas”dır. Lakin “ismi xas” özəl adlardan fərqlənir. Belə ki, özəl adlar mahiyyəti ilə birlikdə bir hüviyyətə (şəxsiyyətə) sahib olan varlıqlara, yəni insanlara aiddir. Ancaq bir özəl ada eyni anda bir neçə şəxs sahib ola bildiyi halda “ismi xas” sadəcə tək olur. Yəni eyni anda birdən çox Əhməd, Məhəmməd adı ilə adlandırılan şəxslərin olması mümkündür. “İsmi xas” isə sadəcə Allah üçün istifadə edilir.

Həyatında müvəffəqiyyət və uğur qazanmış elə bir insan tanımıram ki, onun sözləri daima mənfi və pessimistik olsun. Eynilə də həyatda özünə bir yer tapa bilməyən, müvəffəqiyyət qazana bilməyən elə bir insan tanımıram ki, onun da dilindən həmişə optimistik və müsbət ifadələr tökülsün. İnanıram və əminəm ki, pessimist bir insan sözlərini dəyişsə, ifadələrini daha müsbət yönümlü seçsə, bunu etmək onun üçün çətin və ağır olsa da belə, mütləq və mütləq hisslərində, duyğularında və həyatında müsbət dəyişiklikləri hiss edəcəkdir.