Müsəlmanların birliyi qarşısında duran maneələrdən biri də müxtəlif məzhəb nümayəndələrinin bir-birlərini yaxından tanımamasıdır. Məzhəb mənsubları aid olduqları məktəbləri bir-birlərinə tanıtsalar, fikirlərini paylaşsalar, o zaman, tanışlıq zərurətinin hər iki tərəfə çoxlu fayda verə biləcəyini görəcəklər. Müxtəlif məzhəb nümayəndələrinin bir-birləri haqqında yanlış təsəvvürlərə malik olması onların ortaq məxrəcə gəlmələrinə əngəl törədir.

Bütün kainatın əlaqəyə ehtiyacı vardır. İnsan həyatının başlanğıcı olan qan laxtasının ana bətnindəki əlaqəsindən tutmuş, bütün insanlığın bir-biriylə, kainatla və Allahla əlaqəsini əhatə edir bu “alaq” sözü. Ana rəhmində rüşeymin necə o əlaqəyə ehtiyacı varsa, doğulandan sonra da həmin insanın hər şeylə əlaqəsi yaranır. Hər şeydən özünə pay götürür, hər hadisədən təsirlənir.

Müsəlmanların birliyi qarşısında duran maneələrdən biri də müxtəlif məzhəb nümayəndələrinin bir-birlərini yaxından tanımamasıdır. Məzhəb mənsubları aid olduqları məktəbləri bir-birlərinə tanıtsalar, fikirlərini paylaşsalar, o zaman, tanışlıq zərurətinin hər iki tərəfə çoxlu fayda verə biləcəyini görəcəklər. Müxtəlif məzhəb nümayəndələrinin bir-birləri haqqında yanlış təsəvvürlərə malik olması onların ortaq məxrəcə gəlmələrinə əngəl törədir.

Bütün kainatın əlaqəyə ehtiyacı vardır. İnsan həyatının başlanğıcı olan qan laxtasının ana bətnindəki əlaqəsindən tutmuş, bütün insanlığın bir-biriylə, kainatla və Allahla əlaqəsini əhatə edir bu “alaq” sözü. Ana rəhmində rüşeymin necə o əlaqəyə ehtiyacı varsa, doğulandan sonra da həmin insanın hər şeylə əlaqəsi yaranır. Hər şeydən özünə pay götürür, hər hadisədən təsirlənir.

İmkansız”mı dedin? Bu mümkünmü dostum? Heç bu sənə yaraşarmı? Niyə Allah yoxmuş kimi danışırsan? Allah yoxmuş kimi danışmağın günah olduğunu bilmirsənmi? Yoxsa sən başladığın işlərə Bismillahsız başlayırsan?

Günümüz dünyasının və günümüz insanının yaşadığı maddi və mənəvi böhranların başında da elə bu gəlir. Günümüz dünyası və günümüz insanı əksər hallarda həyatlarını və münasibətlərini tövhidə aid mənəvi dəyərlər üzərində deyil, mənfəət, maddiyat, nəfsani hisslər və şəhvətə aid dəyərlər üzərində qurur. Meydana gələn əksər problemlər və fəlakətlər də elə buradan qaynaqlanır. Təssüflər olsun ki, İslama mənsub olan insanların əksəriyyəti də bu prinsipi özünə rəhbər etmişdir. Deyə bilərik ki, Müsəlmanların əksər problemləri buradan qaynaqlanır. Hər şey mənfəət, maddi qazanc, iqtisadi maraqlar və pul üzərində qurulmağa çalışılır. Dünyada təssüflər olsun ki, mənəvi dəyərlər deyil, iqtisadi və maddi maraqlar hakimdir.

Vəhyi anlamaq və İslamın əsas əqidə və prinsiplərini öyrənməkdən başqa Həzrəti Peyğəmbər siyasi zərurətə görə bəzi istedadlı şəxslərin xarici dil öyrənmələrində də israr etmişdir. Həzrəti Zeydin məhz bu məqsədlə farsca, yunanca, ibritcə və həbəşcə öyrəndiyini deyirlər.

Zamanın haqqını verməyən zaman qıtlığı ilə cəzalandırıldığı kimi, insanın haqqına riayət etməyən də dünyada insansızlıqla, axirətdə atəşlə cəzalandırılar. Qul haqqına riayət eyni zamanda insan əməyinə hörmətdir. Başqalarının sahib olduğu mala təcavüzlə yanaşı, eyni zamanda başqalarının zamanına, şəxsiyyətinə, şərəf və heysiyyətinə, tənəffüs edib udduğu havaya təcavüz də qul haqqına aiddir. Məsələn bağlı məkanda içilən siqaret, olduğunuz məkanda insanları narahat edən pis bir qoxu da qul haqqına təcavüzdür.

Qur’anın Qur’andan başqa Furqan, Bəyan, Zikr, Haqq, Ədl və digər adları da vardır. Bunlardan biri də “əl-Kitab”dır. Qur’anın, Qur’anda ən çox zikr edilən adı “əl-Kitab”dır. Kətəbə-yazmaq, katib-yazıçı, məktub-yazılmış vəsiqə kimi fərqli mənalara gələn bu kəlimənin kökü üç hərifdən ibarətdir. Bu kəlimə çoxmənalı bir kəlimə olub etimolojik olaraq karaə və karanə ilə qohum kəlmədir. “Kətəbə”nin bu mənalarından başqa yan-yana qoymaq və ya düzmək, tək başına mənası olmayan hərflərdən mənalı bir kəlimə meydana gətirmək kimi mənaları da mövcuddur.

Quranı oxuyanlar üç qrupa bölünürlər: Birincisi, anlamadan oxuyanlar. İkincisi, nə dediyini anlayaraq oxuyanlar. Üçüncüsü isə həm anlayan, həm də oxuduqlarını təfəkkür edərək oxuyanlar. Biz hansı qrupa daxilik? Necə oxuyuruq və ya heç oxuyuruqmu?
Cəlaləddin Rumi anlamadan oxuyanlar haqqında belə demişdir: “Onlar ac olduqları halda yeməkləri çeynəyən, lakin udmadan ağızlarından çıxaranlardır. Quranı anlayaraq oxuyan və ayələrini təfəkkür edən isə yeməyi yeyən və onu həzm edərək faydalananlar kimidir. Heç anlamadan və düşünmədən yüz min dəfə Quranı oxusaq, yüz min dəfə yeməkləri ağzımıza alıb sonra çıxaran, beləcə də ac qalanlar kimi olarıq.”