Muraciet etmek isterdim.Peygemberimiz (s.a.v) choxlu hedisler gelib bize chatib men…

Sual: Hormetli Muselman Qardashlar men size bele bir sualla muraciet etmek isterdim.Peygemberimiz (s.a.v) choxlu hedisler gelib bize chatib men bilmek isterdim onalrin sehih ve ya zeif oldugunu nece sechmek olar.

Cavab:

Və aleykumus-sələmu və rahmərullahi və bərakətuhu.

Səhih: Bu kəlmə [ صَحِيحٌ ] lüğətdə müxtəlif mənalarda istifadə olunur. Məsələn: Sağlam, möhkəm, qıvraq, gümrah və s.

İstilahi mənada isə - səhih hədis, “isnadının əvvəlindən axırına qədər dəqiq olan insaflı ravinin aramsız, sapdırmadan [şazz olmadan] və qüsursuz [müəlləlsiz] olaraq özü kimisindən xəbər verdiyi hədisdir”.

Bu tərifi beş hissəyə bölüb şərh etmək olar:

a) isnadın aramsız olması: yəni isnadın əvvəlindən axırına qədər hədisin ravilərindən hər biri onu özündən əvvəlki ravidən bilavasitə götürmüş [eşitmiş] olsun;

b) ravinin insaflı olması: yəni hədisin ravilərindən hər biri müəyyən dəyərlərə malik olmalıdır. Belə ki, o müsəlman, həddi-büluğa çatmış, şüurlu olmalı, fasiq və əxlaqsız olmamalıdır;

v) ravinin dəqiq olması: yəni hədisin ravilərindən hər biri tam dəqiq olmalıdır. Belə ki, onun ya yaddaşı möhkəm olmalı, ya da yazdıqlarını qorumaqda dəqiq olmalıdır;

q) şazz olmaması: Hədis şazz olmamalıdır. Belə ki, rəvayəti “məqbul” [“səhih”, yaxud “həsən”] sayılan ravinin özündən də nüfuzlu raviyə müxalif olması şazz adlanır.

d) müəlləl olmaması: Hədisdə [sənəddə və ya mətndə] “illə” olmamalıdır. “İllə” hədisin mötəbər olmasında naqislik əmələ gətirən gizlin, anlaşılmaz səbəbdir.

Hədisin səhih olduğunu bilmək üçün bu beş şərtin beşini də həmin hədisə tətbiq etməlisiniz.

766. Ismayil (BAKI)