"...Ona bir yol tapa bilən insanın həcc etməsi Allahın insanlar üzərindəki haqqıdır."
[Ali İmran, 97]
Heç bir Müsəlman yoxdur ki, təlbiyə gətirsin, yer üzünün bir ucundan o biri ucuna qədər sağında və solunda olan daş, ağac, torpaq onunla birlikdə təlbiyədə iştirak etməsin.
HİCRƏT, Allaha doğru qaçışdır. HİCRƏT, heç bir zaman batilə boyun əyməməni şərtləndirən bir yürüşdür. HİCRƏT, inancı hakim qılma düşüncəsidir. Müsəlman, başqalarına və dünyaya görə deyil, fitrəti üzrə ondan tələb olunan ilahi məramlar üçün hicrət edər. Peyğəmbərimiz (s) buyurmuşdur: “Ən fəzilətli hicrət Rəbbinin ikrah etdiyi şeyləri tərk etməkdir”.
Quranın şəfa olması könüllərdəki inancsızlıq mərəzini müalicə edir və mənəvi bir mahiyyət daşıyır. Dini həyatı doğru qavramağa yönələn araşdırmalar və kainatı doğru anlamaq əzmi Quranın yol göstəriciliyindən, rəhbərliyindən və problemləri həll ediciliyindən yararlanmalıdır. Onun şəfa olması çözüm tapmasındandır, problemi aradan qaldırmasındadır, yol göstərməsindədir.
HİCRƏT, Allaha doğru qaçışdır. HİCRƏT, heç bir zaman batilə boyun əyməməni şərtləndirən bir yürüşdür. HİCRƏT, inancı hakim qılma düşüncəsidir. Müsəlman, başqalarına və dünyaya görə deyil, fitrəti üzrə ondan tələb olunan ilahi məramlar üçün hicrət edər. Peyğəmbərimiz (s) buyurmuşdur: “Ən fəzilətli hicrət Rəbbinin ikrah etdiyi şeyləri tərk etməkdir”.
Quranın şəfa olması könüllərdəki inancsızlıq mərəzini müalicə edir və mənəvi bir mahiyyət daşıyır. Dini həyatı doğru qavramağa yönələn araşdırmalar və kainatı doğru anlamaq əzmi Quranın yol göstəriciliyindən, rəhbərliyindən və problemləri həll ediciliyindən yararlanmalıdır. Onun şəfa olması çözüm tapmasındandır, problemi aradan qaldırmasındadır, yol göstərməsindədir.
İnsan həyatı daimi bir yürüyüşdədir. Beşikdən məzara səfər halında, səfərdəyik. Önümüzdə uzanan yeddi ayrı mərhələ, yeddi pillə var. Elmdə üstün olanlar yoldakı hər mənzilə bir ad verib. Nəfsimiz bu mərhələlərdən bir-bir keçmədən, özünü ayrı bir varlıq sanmaqdan imtina etmədən səfərini tamamlayıb Haqq ilə bütünləşməz. İnsan yalandadır, ziyandadır, zənndədir. Yeddi pilləni çıxmadıqca həqiqətə çata bilməz.
İslam bir əqidədir, cövhəri tövhiddir, yalnız tək olan Allaha tapınmaqdır. İbadətin cövhəri ixlasdır. İnsan və Allahla olan rəftarın, bağlılığın cövhəri sədaqətdir. Əxlaqın cövhərində rəhmət və mərhəmət yatır. Şəriət və hökmün əsası və cövhəri ədalətdir. Hər bir işin cövhəri onu tamamlamaqdır.
İnancınıza küfr edilən, lağa qoyulan yerlərdə dayanmayın. Allahın kitabında bildirildiyi kimi o məclisi protest edin. Siz də başqalarının inancına küfr etməyin. İnsanlar ya dində qardaşınız, ya da insanlıqda yoldaşınızdır. Dində qardaşınız olanla əqidə və insaniyyət kimi iki bağınız, olmayanla yalnız insaniyyət bağınız var. Bu bağlar möhtərəmdir. Onlara ehtiram göstərin. Elə edin ki, əqidənizin düşmənləri belə sizin insaniyyətinizi təqdir etmək məcburiyyətində qalsın.
Təbiətin qanunu deyəndə, təbiətin özü üçün və kainata görə qoyduğu qanunlar deyə düşünməməliyik. Uşaq vaxtından “Təbiətin qanunu” ifadəsini eşidirik. Çünki o zamanlar bizə “Allahın yaradan” olduğunu çatdırmaq istəməmələri səbəbindən Yaradıcını bu cür ifadə etmişdilər. Ancaq yer üzü, kainat və varlıq yaranandan Allahın yaratdığı kainatda müəyyən etdiyi qanun-qaydalar var.
Biz hər kəsin bir qəlbə sahib olduğunu zənn edirdik. Halbuki Quran köksündə “qan emal edən” bir orqan daşıyan hər kəsi “qəlb sahibi” hesab etmir. Ondan heyvanlarda da var. Hətta həcm etibarı ilə daha böyük. Daha çox qan emal edir. Fəqət Quran onları muxatibi hesab etmir...
Həzrəti İsmayılın adı Qurani-Kərimin səkkiz surəsində on iki yerdə keçir. Bir də adı çəkilmədən Saffat surəsində İbrahimin duası üzrə verilən müjdə və qurbanlıq hekayəsi anladılır. Doğrudur bu qissə olduqca mübahisəlidir, adı zikr olunmayan övladın Həzrəti İsmayılınmı, yoxsa Həzrəti İshaqınmı olması barədə fərqli rəvayətlər mövcuddur. Əhli kitaba görə bu uşaq Həzrəti İshaqdır. İslam alimlərinin çoxunun qənaətinə görə isə bu uşaq Həzrəti İsmayıldır.