Ingiltərədə "Muhəmməd" Adı

Bu xə­bə­ri oxu­yan­da bəl­kə siz də mə­nim ilk də­fə oxu­yub tə­əc­cüb­lən­di­yim ki­mi hey­rət­lə qar­şı­la­ya­caq­sı­nız. Çün­ki mən bu in­for­ma­si­ya­nı oxu­yan­da əv­vəl səhv oxu­du­ğu­mu zənn edib bir də oxu­dum. An­caq ya­nıl­ma­dı­ğı­mı üçün­cü də­fə oxu­yan­da ba­şa düş­düm. Be­lə bir xə­bər özü­nü mü­səl­man sa­yan hər kə­si ən azı se­vin­dir­mə­li və dü­şün­dür­mə­li­dir. Çün­ki bir Qərb öl­kə­sin­də, həm də əha­li­si­nin ək­sə­riy­yə­ti­nin baş­qa di­nin mən­sub­lap­rın­dan iba­rət ol­du­ğu bir so­yuq döv­lət­də be­lə hə­qi­qə­ti on­la­rın öz qə­ləm əh­li­nin bil­dir­mə­si çox əhə­miy­yət­li mə­sə­lə­dir. Bə­li, Pey­ğəm­bə­ri­miz Hz.Mu­həm­məd (s.ə.v.) tək­cə İs­lam öl­kə­lə­rin­də de­yil, ar­tıq Av­ro­pa­nın ən mü­hüm böl­gə­lə­ri­nin bi­rin­də də ta­nı­nır. Hə­min öl­kə­də "Mu­həm­məd" adı ən məş­hur ad­lar­la ya­na­şı hal­lan­dı­rı­lır. "Da­ily Ma­il" qə­ze­tin­də­ki bu xə­bər İn­gil­tə­rə­nin Mil­li Sta­tis­ti­ka İda­rə­si­nin sta­tis­tik mə­lu­mat­la­rı­na əsas­la­nır. Ha­zır­da "Mu­həm­məd" adı öl­kə­nin ən məş­hur oğ­lan ad­la­rı ara­sın­da al­tın­cı cər­gə­yə yük­sə­lib. Ke­çən il­ki sor­ğu­nun nə­ti­cə­lə­rin­də isə ey­ni ad 20-ci cər­gə­də özü­nə yer ta­pa bil­miş­di. "Da­ily Ma­il" qə­ze­ti bu adın da­ha çox qo­yul­ma­sı­nı "Mu­həm­məd era­sı" sər­löv­hə­si ilə oxu­cu­la­rı­na çat­dı­rıb.

Pey­ğəm­bə­ri­mi­zin "Mu­həm­məd" adı bu öl­kə­də müx­tə­lif şə­kil­lər­də ya­zı­lır. Da­ha də­qi­qi de­sək, bu adın qeyd edi­lən öl­kə­də 13 cür ya­zı­lış for­ma­sı var. An­caq Pey­ğəm­bə­ri­mi­zin adı­nın "Mu­ham­mad" tər­zin­də­ki ya­zı­lı­şı si­ya­hı­da 54-cü yer­də ol­du­ğu hal­da, "Mo­ham­mad" tər­zin­də­ki ya­zı­lı­şı isə 72-ci cər­gə­də öz ye­ri­ni tu­tub. Ya­zı­lış­la­rı və hərf­lə­ri hər nə qə­dər fərq­li ol­sa da mə­na­sı ey­ni­dir: "tə­ri­fə və təq­di­rə la­yiq", "Al­lah tə­rə­fin­dən tə­rif­lən­miş", "tə­ri­fə la­yiq bü­tün xü­su­siy­yət­lə­ri və əx­la­qı özün­də gəz­di­rən"...

Adı çə­ki­lən mət­bu or­qan "Mu­həm­məd adı gü­vən­li ad­dım­lar­la si­ya­hı­nın ön cər­gə­si­nə tə­rəf irə­li­lə­yir" de­yə­rək bu adın son­ra­kı il­lər­də ilk yer­də ola­ca­ğı­nı da işa­rə edir.

"Mu­həm­məd" adın­dan əv­vəl­də isə İn­gil­tə­rə­də ən çox iş­lə­di­lən Jask (Cek), Jos­hua (Co­şu­a), Tho­mas (To­ma­sı), Ja­mes (Ceyms) və Da­ni­el (Den­yel) ad­la­rı gə­lir.

Bir də mə­sə­lə­yə öz tə­rə­fi­miz­dən ba­xaq. Bi­zim ki­mi əha­li­si­nin ək­sə­riy­yə­ti­ni mü­səl­man­lar təş­kil edən bir öl­kə­də Əli, Hə­sən, Hü­seyn, Ab­dul­lah, Mə­həm­məd ki­mi ad­lar­dan son­ra al­tın­cı yer­də Cek adı­nın gəl­mə­si­ni tə­səv­vür edin... An­caq İn­gil­tə­rə­də bu hə­qi­qət­dir...

Xris­ti­an mə­də­niy­yə­ti­nin əsas ol­du­ğu öl­kə­lə­rin­dən bi­ri olan İn­gil­tə­rə­də "Mu­həm­məd" adı­nın qa­baq yer­lə­ri tut­ma­sı vaxt öt­dük­cə İs­lam nu­ru­nun hə­min yer­lər­də ge­niş ya­yıl­dı­ğı­nı, Mu­həm­mə­din Al­lah­dan gə­ti­rib bə­şə­riy­yə­tə təq­dim et­di­yi me­sa­ja gü­və­nən ina­nan­la­rın sa­yı­nın ço­xal­dı­ğı­nı, təd­qi­qa­ta əsas­la­nan araş­dır­ma­la­rın nə­ti­cə­sin­də Pey­ğəm­bər sev­gi­si­nin Qər­bi də öz ağu­şu­na al­dı­ğı­nı gös­tə­rir. Çün­ki ad­lar mə­na­la­rı və ad­lan­dı­rı­lan şəxs­lər­lə bir­lik­də olur. Hə­min adı gəz­di­rə­cək xü­su­siy­yət­də adam yox­dur­sa, hə­min adın mə­na­sı da ol­maz. Pey­ğəm­bə­ri­mi­zin ad­la­rı tək­cə "Mu­həm­məd" de­yil. "Mu­həm­məd"dən baş­qa ən çox bi­li­nən "Əh­məd, Mus­ta­fa və Mah­mud" ad­la­rı da sta­tis­tik sor­ğu­ya da­xil edil­miş ol­say­dı, İn­gil­tə­rə­də Pey­ğəm­bə­ri­mi­zin ad­la­rı bəl­kə də ilk 6 ad­dan da­ha da qa­ba­ğa ge­dər­di.

Mə­lu­mu­nuz ol­du­ğu ki­mi Pey­ğəm­bə­ri­mi­zin ən çox bi­li­nən və ta­nı­nan adı Mu­həm­məd­dir. Qu­ra­nın 6236 ayə­sin­dən cə­mi-cüm­lə­ta­nı 4 yer­də "Mu­həm­məd" və bir yer­də "Əh­məd" adı qeyd edi­lir. Həm­çi­nin Qu­ra­nın 114 su­rə­sin­dən bi­ri də bu gö­zəl ad­la ad­lan­dı­rı­lır: "Mu­həm­məd" su­rə­si. Bə­li, bu ad İs­la­mın əsas­la­rın­dan bi­ri olan na­ma­za də­vət şüa­rı olan azan­da hər gün beş də­fə çə­ki­lir. Dün­ya­da mü­səl­man­lar ara­sın­da "Al­lah" sö­zün­dən son­ra ən çox tək­rar edi­lən və çə­ki­lən ad da "Mu­həm­məd"dir.

El­şad Mi­ri