[Shahmar]

Qədəri bəhanə etmə

Hər bir müsəlman şəxsin etiqadına görə xeyir və şərr Allahu Təalanın qədəri, elmi və iradəsi ilə olmalıdır. Lakin, xeyir və şərri insan özü öz seçimi və iradəsi ilə edir. Beləki, insan bilərəkdən bir günah edib sonra, bu Allahın qədər və qisməti idi deyə bilməz. Allahu Təala, Peyğəmbərləri (A.S.O.O) göndərdi və onlara kitablar göndərdi, xoşbəxtliyin və bədbəxtliyin yollarını göstərməyi onlara həvalə etdi. Allahu Təalanın kəramətindəndərki, insana ağıl və fikir bəxş edib, düzgün yolu zəlalətdən ayırmağı ona öyrədib. Allahu Təala Qurani Kərimdə, əl-Insan surəsində belə buyurur:
((Biz ona haqq yolu göstərdik, istər minnətdar olsun, istər nankor.))
Əgər insan namazlarını tərk edərsə və ya başqa günahlar edərsə, bu əməllərinə görə Allah onu cəzalandıracaqdır. O zaman insan, qədəri bəhanə edə bilməz, insan o zaman Allaha tövbə etməlidir və törətdiyi günahlara görə peşman olmalıdır. Amma elədiyi günahlara görə başına bir iş gələrsə, bir müsibət baş verərsə, o zaman, bu qədərdir deməlidir. Bilməlidir başına gələn Allah tərəfindəndir və bununla razılaşmalıdır. Qurani Kərimdə əl-Hədid surəsinin 22-ci ayəsındə belə buyurulur:
((Yer üzündə baş verən və sizing öz başınıza gələn elə bir müsibət yoxdur ki, Biz onu yaratmamışdan əvvəl o, bir kitabda [lovhi-məhfuzda] yazılmamış olsun. Bu, Allah üçün çox asandır!))

[kapitan]

http://tovhid.by.ru/qeder.htm
Qedere İman

Ehli Sünnet vel Camaat her xeyr ve şerrin Allahın qeza ve qederi ile meydana geldiyine, Allahın istediyi her şeyi etdiyine qeti olaraq inanırlar. Her şey onun iradesi iledir. Heçbir şey Onun istemesi ve tedbirinden kenara çıxmaz. O olmuş ve olacaq her-şeyi olmadan evvel ezelden beri bilir. Ezeli elminin gereyine ve hikmetine uyğun olaraq meydana gelecek bütün kainat üçün qederler ve miqdarlar teyin etmiş ve daha başqa diger hallarını bilmişdir. Meydana gelen her bir yeni şey Onun elmi, qüdrett ve iradesi ile meydana gelir. Qedere iman özellikle: Ebediyyen meydana gelecek olan her şeye dair Allahın ezeli bilgisi ile Qelemin bunları yazdığına inanmaqdadır. Uca Allah bele buyurur: “



(el-Ehzab, 38); “Çünki biz her şeyi bir teqdir ile yaratdıq” (el-Qemer, 49).

Ehli Sünnet deyirler ki: Qedere iman ancaq dörd xsusiyyetle tamam olur. Bunlara da qederin esasları ve ya mertebeleri adı verilir. Bu xsusiyyetler qeder meselesini anlamanın yoludur. Qedere iman ise, bütün esaslar doğrulmadıqca tamam olmaz. Çünki bunların bir qismi digerlerine bağlıdır. Bunların hamısına inanan kimsenin qedere imanı tamam olar. Bunlardan birini yaxud daha çoxunu eksiltenin ise qedere inamında pozğunluq meydana geler.

Birinci Mertebe: Elmi:

Uca Allahın olmuş ve olacaq, olmamış şeyler eger olacaqsa nece olacaqlarına, herterefli ve bütün incelikleriyle bildiyine iman getirmekdir. O qulların neler edeceyini, onları yaratmadan evvel bildiyi kimi, onların ruzilerinin, ecellerinin, emellerinin, hereket ya da hereketsizliklerini inceliklerini de bilendir. Onların bezilerinin xöşbext, bezilerinin bedbext olduğunu da bilendir. O bütün bunları evvelden beri, sifeti olan qedim elmiyle bilir. Uca Allah: “Şübhesiz Allah her şeyi çox yaxşı bilendir” (et-Tövbe, 115) deye buyurmuşdur.

İkinci Mertebe: Yazmaq:

Bu da Uca Allahın mexluqatın qederi ile bağlı olaraq ezelden bildiyini Lövhi-Mehfuzda yazmış olduğuna inanmaqdır. Lövhi-Mehfuz ise heç-bir şeyi eksik buraxmadan tamamile yazıldığı kitabdır. Meydana gelmiş, gelecek ve qiyamete qeder olacaq her-şeyi Uca Allah dergahında Ümmül-kitabda yazılmışdır. Buna ez-Zikr, el-İman, el-Kitabul-mubin adları da verilir. Uca Allah bele buyurmuşdur: “Biz her-şeyi İmami-Mubinde qeyd etmişik” (Yasin, 12).

Peyğember (s.a.v) de bele buyurmuşdur: “Allahın iilk yaratdığı şey qelemdir. O, ne yazım? Deye soruşduqda, qederi yaz, olanı ve ebediyyete qeder olacaq olanı yaz deye buyurdu” (El-Albani Sehihu Sunnenit-Tirmizi).

Üçüncü Mertebe: İrade ve İsteme:

Yeni bu kainatda meydana gelen her-bir şey rehmet ve hikmet ile Allahın irade ve istemesi ile meydana gelir. O istediyini rehmetiyle hidayete qovuşdurar, istediyini hikmeti ile azdırar. Hikmet ve azadlığı eksiksiz olduğu üçün etdikleri haqqında ona sorğu-sual olmaz, ancaq yaradılmışlara soruşular. Meydana gelen her bir şey Allahın Löhfi Mehfuzda yazılı ve ezeli elmine uyğundur. Allahın istediyi heyata kecer, qüdreti de her şeyi ehate eder. Onun istediyi olar, istemediyi olmaz. Heç bir şey onun iradesinden kenar deyildir.

Neceki Uca Allah bele buyurmuşdur: “Alemlerin Rebbi istemedikce siz de istemezsiniz” (el-Tekvir, 29).

Peyğember (s.a.v) de bele buyurmuşdur: “Bütün Adem oğullarının qelbleri Rehmanın barmaqlarının ikisi arasındadır. İstediyi kimi idare etdiyi tek bir qelb kimidir” (Müslim).

Dördüncü Mertebe: Yaratmaq:

Uca Allahın her şeyin yaradıcısı olduğuna inanmaqdır. Ondan başqa bu yaradıcı, Ondan qeyri bir Rebb yoxdur. Ondan qeyri ne varsa yaradılmışdır. O, emel eden her kesi ve emelini, hereket eden her bir varlığa ve hereketini yaradandır. Uca Allah bele buyurur: “Her şeyi yaradıb ve onu inceden-inceye teqdir ve teyin etmişdir. (el-Furqan, 2).

Xeyir ve şer növünden iman ve küfr, itaet ve günah qabiliyyetinden meydana gelen her bir şeyi Allah istemiş, teqdir etmiş ve yaratmışdır. Uca Allah bele buyurmuşdur: “Allahın izni olmadan heç bir kimsenin iman getirmesi mümkün deyildir” (Yunus, 100); “De ki: Allahın bizim üçün yazdığından başqası esla bize zerer vermez” (et-Tövbe, 51).

Uca Allah tek başına yaradıb var edendir. O, istisnasız her şeyin yaradıcısıdır. Ondan başqa yaradıcı, Ondan qeyri Rebb yoxur. Uca Allah bele buyurmuşdur:

“Allah her şeyin yaradıcısıdır. O her şeye vekildir” (ez-Zumer, 629).

Uca Allah itaeti seven ve günahdan xoşlanmaz. İstediyi kimseni lütfü ile hidayete qovuşdurar, istediyi kimseni edaleti ile azdırar. Neceki bele buyurmuşdurur: “Eger kafir olsaz, şübhesiz Allah size möhtac deyildir. Bununla birlikde O qullarının kafir olmaqlarına razı olmaz. Eger şükr edseniz,faydanız üçün ondan razı olar. Günah daşıyan heçbir kimse başqasının günah yükü ile yüklenmez” (ez-Zumer, 7).

Allahın azdırdığı kimsenin ireli sürecek her hansı bir delili ya da narazılığı ola bilmez. Çünki Uca Allah ireli sürülecek bir behane qalmasın deye peyğemberle göndermiş ve qulun istediyi emeli beyan ederek, bunu qulun qazancı olaraq teqdir etmiş ve ancaq gücünün çatdığı şeyleri ona buyurmuşdur. Uca Allah bele buyurmuşdur: “Bu gün de her kese qazandığının evezi veriler. Bu gün zülm etmek yoxdur” (el-Mumin, 17); “Heqiqeten Biz, ona yolu gösterdik, ister şükreden olsun, isterse de nankor” (el- İnsan, 30); “Müjdeleyeci ve qorxuducu peyğemberler olaraq (gönderdik) ki insanların peyğemberlerden sonra Allaha qarşı bir behaneleri olmasın” (en-Nisa, 165); “Allah heç bir kimseye gücü çatmayan şeyler yüklemez” (el-Beqere, 286).

Feqet Uca Allahın rehmetinin kamalı üzünden şer Ona nisbet edilmez. Çünki O xeyr emr etmiş olduğu halda şerri yasaq etmişdir. Şerr ancaq onun teqdiri ve hikmeti ile meydana gelir. Uca Allah bele buyurmuşdur:

“Sene gelen bir yaxşılıq Allahtandır. Sene gelen bir pislik özündendir” (en-Nisa, 79).

Uca Allah zülmetmekden uzaqdır, O edalet sifetine sahibdir. Kimseye zerre ağırlığı qeder zületmez. Onun bütün işleri edalet ve rehmetdir. Uca Allah bele buyurmuşdur: “Men qullara esla zülmeden deyilem” (Qaf, 29); “Rebbin heç kime zülm etmez” (el-Kehf, 49); “Elbette Allah zerre ağırlığı qeder olsa bele zülmetmez” (en-Nisa, 40).

Ayrıca Uca Allaha etdiklerine ve istediklerine göre sual yoxdur. Çünki O bele buyurmuşdur: “O etdiklerine göre soruşulmaz. Halbuki onlar soruşular” (el-Enbiya, 23).

O halda insanın emellerini yaradan Uca Allahdır. Ona bir irade, bu qüdret, bir seçim ve bir de isteme gücü vermişdir. Uca Allah bunu mecazi menasıyla deyil doğru menasıyla emelleri eden qulun özü olsun deye insana bunları bağışlamışdır. Sonra da ona xeyir ile şerri bir-birinden ayıra bilecek ağıl vermişdir, ancaq irade ve öz semi ile etdiyi emellere göre hesaba çekilecek. İman mecbur deyil, onun öz iradesi ve seçimi vardır. Bunlar vasitesile öz emellerini ve insanlarını seçer. Bu qeder var ki istemek etibarıyla Allahın istemesine tabedir. Allahın istediyi her şey olar, istemediyi heç bir şey olmaz. Onların emellerini yaradan Uca Allahdır. O emelleri eden de qullardır. O halda bu edilmeleri Allahdan, emel edilmesi ise qullardandır. Uca Allah bele buyurmuşdur: “O ancaq alemlere bir ibretdir, aranızda doğru yola getmek isteyenlere. Alemlerin Rebbi istemedikce siz de istemezsiz” (el-Tekvir 28, 29)

Uca Allah qederi delil göstererek: Allah istesydi biz de, atalarımız da şerik qoşmazdıq. Heç bir şeyi de haram qılmazdıq” deye müşriklerin sözünü qebul etmeyerek, ardıycan bu buyurduqlarıyla onların yalanlarını redetmektedir: “De ki: Yanınızda bize çıxardıb göstere bileceyini, her hansı bir bilgi varmı? Siz ancaq zenne qapılırsınız ve siz yalnızca yalan uydurursunuz” (el-Enam, 148).

Ehli sünnet vel camaat qederin Allahın yaratdıqlarındakı bir sirr olduğuna inanırlar. Ondan ne bir meleyin ne de bir peyğemberin xeberi vardır. Bu barede çox derine getmek ve çox düşünmek azğınlıqdır. Çünki Uca Allah qeder mövzusunu yaratdıqlarından gizli saxlamış ve onu öyrenmeye çalışmağı yasaqlamışdır. Uca Allah: “O etdiklerine göre cavab vermez. Halbuki onlar cavab verer” (el-Enbiya, 23) deye buyurmuşdur.

Ehli sünnet vel camaat özlerine müxalifet eden azğın firqelere Uca Allahın bu buyurduğu ile xitab eder ve delil göstererler: “De ki: Hamısı Allahdandır. Bele iken bunlara ne olur ki, heç bir sözü derk etmeye yanaşmırlar?” (en-Nisa, 78)

[Həqiqətül-islam]

Allahın salamı olsun Onun qədərilə razılaşıb Ona şükr edən bəndələrinə
Allahın salamı olsun şərafətli islam peyğəmbərinə və onun pak Əhli-beytinə

Allah Təala insanı azad yaratşımdır. Allah insanlar üçün bir ömür təyin etmiş və onlara bu ömür ərzində yaxşı işlər görməsini əmr etmişdir. İnsanların Qiyamətdəki vəziyyətləri də onların öz ömürləri ərzində etdikləri əməllərlə ölçüləcəkdir. Yəni xeyir əməl sahibləri, şər əməl sahiblərindən əməllərinə görə ayrılacaq və fərqli yerlərdə məskun olacaqlar.

Bu ömür ərzində isə insan gərək öz ömrünü xeyir əməllərə sərf etsin. Bunu Allah, 124 000 peyğəmbər, həmçinin 12 imam buyurmuşdur. Qurani Kərimdə buyurulur ki, "Allah ədalət sahibidir. O heç kimə zülm etməz. İnsanlar özləridir ki, özlərinə zülm edərlər." Bu ayələrin mənası odur ki, Allah kimə isə onun etmədiyi əmələ görə cəza verməz. Yəni, insanlar öz əməllərində azaddırlar. Belə ki, bir insan pis əməl edirsə, bunu ona Allah yazmamış və digəri xeyir əməl edirsə, yenə Allah bunu yazmamışdır. Onlar özləri bu əməlləri edirlər. Əgər insanların hər əməli Allahın iradəsi ilə olsaydı, onda Allahın bu insanları cəzalandırması ədalətsizlik olardı. Bu isə Allah Təalanın sifətləri ilə ziddir. Allah insanı azad yaratmış və ona əql vermişdir ki, haqq və batili ayırd edərək doğru yolla getsin. Əks halda insan cəzalanacaqdır. Amma Allah iradə edərək kiməsə günah yaza və sonra bu günaha görə onu cəzalandıra, bu mümkün deyil. Yəni Allah belə zülmkarlıq və ədalətsizlikdən pak və münəzzəhdir. Təsəvvür edin ki, Allah bir insanın taleyinə yazır ki, sən bu günahı edəcəksən və sonra Allah onu bu günaha görə cəzalandırır. Bunu əql və məntiq qəbul eləmir. Çünki Allahın kimi isə Özünün yazdığı günaha görə cəzalandırması ədalətsizlik və zülm olar ki, bu da Allahın ədaləti ilə ziddiyyət təşkil edir.
Amma insan tam azad da deyil. Misal üçün insan, ona yazılmış ömrü 1 saniyə belə artıra bilməz. Təbii ki, Allah bunu istəsə burda yenə də müşkül yoxdur. Çünki insanın ömrü Allahın əlindədir.

Beləliklə aydın olur ki, insan nə tam azaddır, nə də tam məhkum. Yəni nə cəbrdir nə də təfviz. Bəlkə onların miyanə həddidir ki, bu da Allahın, Quranın, Peyğəmbərlərin və haqq olan imamların buyurduqları ilə tam eynidir.
_________________
İslamdan yüksək şərəf yoxdur!!! (Hz. Əli (əleyhissalam))

[ATEIST]

salam. sual? siz buyurursunuz her shey Allah edir ? onda menim sualim :bes egl ne ucundur?cox sagolun.

[Humeyra]

-b-

Sualiniza asagidaki movzuda jawab verilejekdir:
https://www.azerislam.com/forum/viewtopic.php?t=223
Sebr etmeyiniz tovsie olunur.

[ATEIST]

SALAM EGER MEN BU YAZILARI YAZIRAM SA KIMDI SEBEBKAR, MEN ATEIST AILESINDE BOYUMUSHEM ETRAFIM HAMI ATEIST OLUB , MOSKWADA AKADEMIYANI BITIRMISHEM , BURADA KIM GUNAHKARDIR ?

[bidete-qarshi]

[Hənif]

[ATEIST]

- Hormetli istifadeci sualiniza artiq asagidaki bolmede jawab verilib:

https://www.azerislam.com/forum/viewtopic.php?t=223&start=0

Size bir daha xatirladilir ki, bura muzakire mekanidir, sual- jawab ucun ise asagidaki bolmeye murajiet ede bilersiniz:

https://www.azerislam.com/faq.php?action=show_form

Qaydalardan novbeti kenaracixma xeberdarliq almaginizla netijelenejekdir. Diqqetli olmaginiz tovsie olunur.