Rəsulullah hələ Məkkə dönəmində İslamı təbliğ edincə Məkkəlilərə və Məkkəyə gələn əcnəbilərə “Lə ilahə illallah deyin, İran və Bizans sizin olacaqdır” deyirdi. O, bunu gerçəkləşdirmək, yəni insanları istismar edən iki super gücün qarşısına çıxaraq İslamın qanunlarını hakim qılaraq son vermək istəyirdi. Ölüm döşəyində ikən etdiyi vəsiyyətlər içində Usamənin ordusunun cihada çıxması əmri də var idi. Onun əmrinə görə Hz. Əbu Bəkir İslami fəthi davam etdirmiş, dünyasını dəyişmədən öncə isə İslam ordusu Şam və İraq sərhədlərinə yaxınlaşmışdı.

Hər sevginin ən xoşbəxt sonluğu vüsaldı. Hər vüsal bir sevgi bayramıdı. Sevənlərin bayramı bir anlıq, bir günlük, bir fəsillik ola bilməz. Sevgi əbədi sürən Cənnət ləzzətidir. Sevginin görüş yeri Nəim Cənnəti, görüş vaxtı Qiyamət günü, qovuşmağın müjdəsi isə Salamdır.

Rəsulullah hələ Məkkə dönəmində İslamı təbliğ edincə Məkkəlilərə və Məkkəyə gələn əcnəbilərə “Lə ilahə illallah deyin, İran və Bizans sizin olacaqdır” deyirdi. O, bunu gerçəkləşdirmək, yəni insanları istismar edən iki super gücün qarşısına çıxaraq İslamın qanunlarını hakim qılaraq son vermək istəyirdi. Ölüm döşəyində ikən etdiyi vəsiyyətlər içində Usamənin ordusunun cihada çıxması əmri də var idi. Onun əmrinə görə Hz. Əbu Bəkir İslami fəthi davam etdirmiş, dünyasını dəyişmədən öncə isə İslam ordusu Şam və İraq sərhədlərinə yaxınlaşmışdı.

Hər sevginin ən xoşbəxt sonluğu vüsaldı. Hər vüsal bir sevgi bayramıdı. Sevənlərin bayramı bir anlıq, bir günlük, bir fəsillik ola bilməz. Sevgi əbədi sürən Cənnət ləzzətidir. Sevginin görüş yeri Nəim Cənnəti, görüş vaxtı Qiyamət günü, qovuşmağın müjdəsi isə Salamdır.

“Ey insan! Allahdan heç bir şeyi gizləyə bilməzsən! Yer üzünü param-parça edib altını üstünə çevirən Allahı aldada bilməzsən! Yer üzünü danışdırıb ona həqiqəti söylədən Allahın gücünü düşün! Əgər bunu düşünsən anlayarsan ki: “Kim zərrə qədər yaxşılıq edərsə onu görəcəkdir. Kim də zərrə qədər pislik eləsə onu görəcək.”

Hz. Ömər hilafətə gəldikdən sonra Hz. Əbu Bəkirin düşündüyü kimi xasiyyət etibarı ilə çox yumuşalmış, həlimləşmişdir. O, Dövlətin pulunun ona deyil, ümmətə aid olduğunu bilirdi. Buna görə də sıravi bir insanın yediyindən az yeyir, onların geyindiklərindən daha sadə geyinirdi. Və onun bu davranışı sadəcə müsəlmanları deyil, müsəlman olmayanları da təəccübləndirirdi

Abbasilərin beşinci xəlifəsi Harun ər-Rəşid sarayının bağçasındakı bir gül kolunu çox sevirmiş. Bu gülə xüsusi qulluq etməsi üçün bağbanına əmr verir: Bağçaya hər gəldiyimdə bu gülə baxaraq dincəlirən, ona yaxşı bax, tez-tez sula, gözün üstündə olsun. Bağban xəlifənin əmrinə tabe olar, gülə qarşı çox diqqətli davranmağa çalışar. Amma bir gün bağçaya girəndə bir bülbülün o gülün bütün yarpaqlarını qırıb tökdüyünü, özünü də dəlik-deşik etdiyini görüb qaçaraq xəlifənin yanına gedər.

Dini yalanlamaq hesabdan qaçmaq təşəbbüsüdür. Bizə görə bu “inkarçı insandır” çünki din kəlməsinin “hesab və qarşılıq” mənası da var. Bu halda sözü gedən yalanlama axirətdəki hesab ehtimalıdır. Çünki bir sonrakı ayədə Allahın hökm verməsi sadəcə dünya ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda axirəti də ehtiva edir. Ən gözəl biçimdə yaradılmasına rəğmən əgər insan Allahı inkar edib, Onun göndərdiyi dini və ya axirətdəki hesabı yalanlayırsa bu dəfə axirətdə Allahın hökm verən sifəti ilə baş-başa qalacağı ona xatırladılır.

Məzar bir tarixdir. Məzar bir kitabdır. Məzar bir ibrət lövhəsidir. İnsanın qəlbinin gözüylə baxa bilməsi kifayətdir ki, qəbirləri ruhuyla İdrak edə bilsin. Məzar tərbiyə ocağıdır. Məzar haqq-hesab məkanıdır. Məzarlar vəhyə görə və axirət hesabı ilə məqsədəuyğun qərarların alına biləcəyi, incə duyğuların Quran və sünnə ilə qiymətləndiriləcəyi əsl yerlərdir. Məzarlar mənasını və həyat qayəsini itirən şəhərlərin və insanların yanında, ən diri, ən canlı, ən mənalı şəhərlərdir.

"Əgər getdiyiniz mühit və getdiyiniz cəmiyyət İslami deyilsə o mühitə və o cəmiyyətə uymayın. Getdiyiniz mühiti və daxil olduğunuz cəmiyyəti şəxsi inanclarınıza uydurun. Getdiyiniz yerə inancınızı da özünüzlə bərabər aparın. Şəxsi dəyərlərinizə uyğun bir çevrə yaratmasanız, başqaları sizin adınıza, sizin dəyərlərinizlə daban-dabana zidd bir çevrə yaradacaqlar.