Xristianliga yaxindan baxish

[zakir]

Incilde Isa peygember Mehemmed haqda xeber verir!!!!
_________________
mutalie

[Afriya]

3 UGNUM TELIMININ MUGEDDES KITABDA - INCILDE GOYULUSU

Mugeddes kitabda 3ilahi varliga isare eden 2 garanlig megam movcuddur.
1. Birinci isareye "Incil Mattaya gore, 28:19"da rast gelirik. Burda Isa hevarilere deyir:"Belelikle siz gedin, butun milletleri Menim sagirdim teyin edin, onlari Ata, Ogul ve Mugeddes Ruh ismi ile xac suyuna cekin". Bu misra ile elagedar garsiya anlasilamzliglar cixir.
A. Metn xristianligin "3 ugnum" telimine sonradan elave olunan 3 sexsi geyd edir, lakin o bu 3 sexsin vahid ilahi varligin bir hissesi oldugu hagginda bir sey demir;
B. Eger biz "Incil Marka gore"nin 16:15ci misrasinda geyd olunan eyni hadisenin "boyuk vezife" adli basga bir revayetine nezer salmis olsag, gorerik ki, burda Isa deyir:"...Butun dunyaya gedin, Mujdeni (Incili) butun xilgete telblig edin". Bele ise goresen "Incil Mattaya gore"de tesaduf etdiyimiz elave sozler hardan gelmisdir?
C. Eslinde xac suyuna cekilme merasimi kilsenin ilk gunlerinde ancag Isanin adi ile yerine yetirilirdi.
2. Ikinci isareye ise "Yehyanin birinci mektubu"nun 5:7ci misrasinda rast gelirik. Burda ouxyurug:"Orda goy uzunde uc varlig vardir: Ata, Soz, Ruh el Guds ve bu 3 varlig oz aralarinda vehdet teskil edir" Bu misra aydin sekilde 3 varlig ilahiye isare edir. Lakin Mugeddes Kitab etrafinda tedgigat aparan alimler XIX esrde bu sozlerin - Ata Soz ve Ruh el Gudsun cixarilmis neticelerden ibaret oldugunu ve Mugeddes Kitabin gedim nusxelerinde bele bir metne tesaduf edilmediyini etiraf etdiler. Bele ki, Mugeddes Kitabin muasir nusxelerinde bu sozlerin movcud olmadigi ile razilasmali olurug. Mugeddes Kitabin metni biri anlasilmaz, digeri de sonradan elave edilmis iki isare istisna etmekle etiraf olunur. Burda 3 ugnum telimine hec bir isare yoxdur.
Gisaca demis olsag, ne Isa, ne de ondan gabag her hansi bir peygember xristianlig tarixinde beser ovladlarini idare eden 3 ugnum- Allah-ata, Isa-ogul ve Ruh el-Guds hagginda hec ne dememisdir. Bu telimin kokleri butperest dinine gedib cixir. Eger biz Pavel xristianligi teblg etdiyi zaman artig onun 3 ugnum teleiminin esasini goymag ucun zeruri terkib hisseleri mueyyen etmis oldugu hagda hegigeti kenara goysag, kilse xadimlerinin bu terkib hisselerinin hamisina inanacag gelecek nesle bu fikri beser ovladinin dusunduyu prinsip kimi yox, xristianlign esaslarindan biri kimi tegdim etdiklerini gorerik.

[Afriya]

ILKIN XRISTIANLIG.

Karfagen kilsesinde kesis ve hakim isleyen Tartulyan "ogul ve ruh Allahin varliginda istirak edirler, lakin onlarin hamisi bir varligdan- atanin varligindandir"- iddiasi ile cixis eden nezeriyyeni ireli surmekle, III esrde "3 ugnum" sozunu isleden ilk shexs olmusdur. Bu mesele etrafinda boyuk kilse rehbetleri arasinda uzun muddet davam eden mubahise yarandi. Bezileri Tartulyanin movgeyini destekleyerek "3 ugnum"un 3 fergli shexsden ve ya 3 cohverden ibaret oldugunu iddia etdiler. Digerleri ise "3 ugnum"un 3 vehyden ibaret oldugunu iddia edirdiler. Artig 418ci ilde "3 ugnum" telimi etrafinda 2 Iskenderiyye kilsesi din xadimi Aryus esh-Shemmas ile Iskender el-Mertan arasinda ixtilaf boyudukde imperator Konstantin ozu ise garismali oldu.

[Afriya]

NIGIYA MESVERETI.

Imperator Konstantin bu iki din xadimi arasindaki ixtilafi hell etmeye cehd gosterdi. O, kilsenin resmi egidesine arxalanirdi. Lakin o eyni zamanda gozel bilirdi ki, olkenin guclu bir memleket kimi movcud olmasi ucun kilseinin birlesdirici rolu muhumdur. Konstantinin teyin etdiyi din xadimi bu ixtilafi hell ede bilmedikde, imperator kilse tarixinde ilk defe olarag umumdunya kilse meclisinin ise baslamasinia gerar verdi. Bu meclis 325ci ilde Anadolunun Nigiya seherinde oz isine basladi. Toplantida 300 din xadimi istirak edirdi. Nehayte, alti hefte davam eden mubahiseden sonra "3 ugnum" teliminin teskili tamamlandi. Belelikle xristianlarin iman besledikleri Allah ata, ogu ve Ruh el Guds seklinde 3 covhere ve ya tebiete malik bir varlig kimi tesvir olundu. Meclis asagidaki gerarlari ozunde eks etdiren telimin gebul edilmesi ile oz isini gurtardi.
"biz "3ugnum"de bir ilahiye sitayis edirik. Eyni zamanda "3ugnum" de Tovhidden sayilir. Cunki "3 ugnum"de bir sexsiyyet atanin, digeri oglun, basga birisi ise Ruh el Gudsundur. Onlar 3 ilahi deyil. Bir ilahidirler. Bu 3 sexsin hamisi hem ezeli, hem de oz aralarinda beraberdirler. Belelikle xilas olunan insan "3 ugnume" inanan insandir" (Asanasius egidesinden hisseler)
Lakin imperatorun toplantinin gerarlarinin heyata kececeyine beslediyi boyuk umud ve arzulara baxmayarag mesele bununla bitmedi. Nigiyada gebul olunmus telimin resmi tesdigi erefesinde Aryus ve Iskenderiyye kilsesine teyin olunan din xadimleri arasinda bu mesele etrafinda yeniden mubahise yarandi. Belelikle Aryusilik o vaxtdan etibaren "3 ugnum" nezeriyyesine inanmayan bir sexs ucun suara cevrildi.

[Afriya]

GAYA UZERINDE YAZI.

451-ci ilde Xelgidunya umumdunya kilse meslisinde Nigiya-Konstantin egidesi mubahise gebul etmeyen bir resmi sened kimi gebul olundu. "3Ugnum" teliminin eleyhine danisan adam kafir sayilir, ona garsi tebligat aparan adam cirkin veziyyete salinmahla ve ya olum hokmu ile cezalandirlirdi. Belelikle xristianlar xristianlarin ziddine cevrilerek aralarindaki fikir ayriligi uzunden minlerle inani elil veziyyetine saldilar ve ya edam etdiler. kecmis zamanlarda genis suretde tetbig olunan indi ise gadagan edilmis bu sert ceza tedbirlerine baxmayarag "3ugnum" telimi etrafinda yaranmis bu mubahiseye fikir verir ve dinlerinde esas telim saydiglari bu telimin arxasinda mohkem dururdular.

[Afriya]

MENTIGI ESAS VE YA AGILSIZLIG.

Ola bilsin ki? "3 ugnum" dogrudan da xristianligin baslica telimi sayilir. Lakin bu telim mugeddes kitabdan her hansi bir delile esaslanmir. Eslinde ise insan emelinin neticesi olub, xristian dininin butperest milletler terefinden daha cox gebul olunmasi ucun xristian dini ehkamlarindan nece istifade edilmesine parlag misaldir. Xristianlarin coxundan bu telimi izah etmek teleb olundugunda "men bu egideye inanmaga mukellef gilindigim ucun inaniram" cavabindan artig cavab vere bilmir. Onlar hemicinin bunu insana yalniz ilham yolu ile melum olan ve tam sekilde derk edile bilmeyen bir sirr de adlandirirlar. Xristianlar mugeddes kitabin Korinflilere birinci mektubunun 14:33cu misrasinda deyilen asagidaki sozlere de etinasizlig edirler:"Cunki Allah garisiglig deyil sulh Allahidir" Bu telimin banisi bele onu anlmagda bezi cetinliklerle garsilasmisdir. Deyilenlere gore "3 ugnum" teliminin banisi Asanasius bu cetinliyi eitraf ederek demisdir:"bu mesele etrafinda yazilar coxaldigca onunla bagli fikirlerimi de aydin sekilde ifade etmeye cetinlik cekirem"