[Afriya]

Kebeye yonelmek.

"Hezret Peygember ferz ve ya nafile namazlar ucun namaza durdugu zaman Kebeye yonelirdi. Kebeye yonelmeyi emr edirdi. Buna gore de namazini dogru yerine yetirmeyen insana da bele buyururdu:"Namaz gilmag uchun durdugunuz zaman destemazi dogru alin, sonra gible terefe yonelerek tekbir alin" (Buxari. Muslim)

"Hezret Peygember seferde oldugu zaman nafile namazlarini ve vitr namazini mindiyi heyvanin uzerinde glir ve uzerinde oturdugu heyvan onu sherg ve ya gerb, hansi terefe yonelderse, o terefe dogru namaz gilardi"(Buxari, Muslim)

Bu movzuda Allah Taala bele buyurmusdur:"Serg de Gerb de Allahinddir. Hansi terefe yonelseniz (uz tutsaniz) Allah ordadir" (Muslim, Tirmizi)

"Hezret Peygember bezen mindiyi devesi uzerinde nafile namaz gilmag istediyi zaman deveni de gibleye dogru yoneldib bele tekbir alirdi, daha sonra ise namazini gilmaga davam edrdi" (Ebu Davud)

"Hezret Peygember mindiyi heyvan uzerinde bashi ile ishare ederek ruku ve secde edird, secdeni rukudan daha chox eyilerek yerine yetirirdi" Ehmed Tirmizi
"Hezret Peygember ferz namazlarini gilmag istediyi zaman oz devesinden enerek namazi belece gilirdi" (Buxari, imam Ehmed)

Chox tehlukeli anlarda namaz gilmaga geldikde ise Hezret Peygember bu namazi ummetine piyada gederken ayaguste, eger heyvan uzerindedirlerse, gibleye ve ya gibleden kenara yonelerek gilmalarin dogru hesab etmis(Buxari Muslim) ve bele buyurmusdur:"Ordular birbirile uzuze geldiyi zaman namaz yalniz tekbir almag ve basla ishare etmekden ibaretdir."(Buxari Muslim)Hezret Peygember yene de:"Shergle Gerb arasi gibledir" buyurdu. (Tirmizi, Hakim)

Cabir bele dedi:"Biz Resulullahla birlikde bir seferde ve herbi bir veziyyetde idik. Ele bu zaman goy uzu buludla ortuldu. Gibleni actardig, lakin gibleni tapmagla bagli muxtelif fikirler yarandi. Her kes oz namazini ayrica gildi. Aramizdakilardan biri yerini mueyyen etmeyimiz uchun garshisina bir xett chekdi. Seher achildigi zaman bu xette baxarag bize melum oldu ki, giblenin eksi istigametde namaz gilmisig. Bu veziyyeti Hezret Peygembere danishdig. O bize namazi yeniden gilmagi emr etmedi. Ve "gildginiz namaz dogrudur" deye
buyurdu. (Tirmizi, Ibn Mace, Hakim)

"Biz senin uzunun goye teref chevrildiyini gorduk, ona gore de seni razi oldugun gibleye gondereceyik. indi uzunu Mecsid-ul-harama teref cevir!"(Begere suresi 144) ayesi nazil olmazdan evvel Kebe onunde oldugu halda uzunu Gudse ceviriridi. Ae nazil oldugu zaman ise Kebeye yoneldi. Bir defe Gubada camaat subh namazini gilarken bir insan gelerek onlara bele dedi:"Bu gece Resulullaha bir aye nazil oldu ve ona Kebeye dogru yonelmesi emr edildi. Siz de derhal Kebeye teref yonelin" Bundan sonra Shama teref yonelerek namaz gilan camaat imamla birlikde artig istigametlerini deyisherek gibleye teref namaz gildilar."(Buxari Muslim, imam Ehmed)

[Afriya]

Namazda qiyam.

Hezret Peygember Allah Taalanin "(Fərz, vacib) namazlara, (xüsusilə) orta namaza (günortadan sonrakı əsr namazına, ikindi namazına) riayət (əməl) edin və Allaha itaət üçün ayağa qalxın (namaza durun). "(Begere, 238) emrine tabe olarag ferz ve nafile namazlarini ayag uste gilardi. Lakin seferde nafileleri heyvan uzerinde de gilardi.
Chox tehlukeli zamanlarda ise(meselen, doyush zamani) yuxarida geyd olundugu kimi, ayag ustde ve ya heyvan uzerinde namaz gilmaga icaze vermisdi. Bu hal Allah Taalanin "Allaha itaet ucun ayaga qalxin(namaza durun)", "Əgər (düşməndən və yırtıcı heyvandan) qorxsanız, (namazınızı) piyada gedə-gedə və ya minik üstə (qılın). (Təhlükədən sovuşmağınıza) əmin olduqda isə Allahı, bilmədiyiniz şeyləri (namazı, duanı) sizə (Peyğəmbər və Qur’an vasitəsilə) nə cür öyrədibsə, o cür anın (zikr edin, namaz qılın)! "(Begere, 239) ayeleri ile baglidir.
"Resulullah olumune sebeb olan xesteliyi zamani namazlarini oturarag gilardi" (Tirmizi)
Bundan evvel de bir defe namazi bele gilmishdi. Hezret Peygember xestelenmish, camaat da onun arxasinda ayag ustede namaz gildirmisdi. Onlara oturmagi ishare etdikden sonra onlar oturdular. Namazi gilib biridikden sonra bele buyurdu:" Bir az evvel siz iranlilar ve rumlar kimi hereket edirdiniz. Krallari oturarken onlar ozleri ise ayag uste dayanirdilar. Sz bele etmeyin. Imam yalniz ona tabe olmag uchun teyin edilmishdir. Imam rukuye getdiyi zaman siz de rukuya gedin, rukudan bashini galdirdigi zaman siz de bashinizi galdirin. Imam oturarag namaz gildigi zaman siz de namazi oturdugunuz halda gilin"(Muslim)

[Afriya]

XESTELERIN OTURARAG NAMAZ GILMASI

Imran ibn Husayn bele demishdir:"Mende babasil xesteliyi vardi. Bu veziyyet hagginda Resulullaha sual verdim. O, bele buyurdu ki, namazi ayag uste gil, bele etmesen oturarag gil. Buna da gucun chatmasa, boyru uste gil."(Buxari, Ebu Davud, Ehmed bin Henbel)

Yene Imran ibn Husayn bele demishdr:"Oturarag namaz gilan insanin dini hokmu hagginda Hezret Peygembere sual verdim. O, buyurdu ki ayag uste namaz glmag daha feziletlidir. Oturarag namaz gilan insan ayag uste namaz gilan insanin savabinin yarisi geder savab gazanir. Bir kes(bashga bir revayete gore ise yatarag) namaz gilarsa, ayag uste namaz gilanlarin savabinin yarisi geder savab gazanir"(Buxari, Ebu Davud, Ehmed bin Henbel)

Bele namaz gilmagda megsed xeste insanin namaz gilmasidir.

Enes bele demishdir:"Resulullah xestelikleri sebebile oturarag namaz gilan bir grup insanin oldugu yere geldi ve buyurdu:"Oturanin namazi ayag uste gilinan namazin yarisina beraberdir""(Ehmed bin Henbel, bn Mace)

"Hezret Pegember bir xesteni ziyaret etmesi esnasinda onun yastigi uzerinde namaz gilarken gordu. Yastigi goturub bir kenara goydu. Bu defe xeste namaz gilmag uchun bir taxta parchasi goturdu. Resulullah bunu da bir kenara goydugdan sonra bele buyurdu:"Bacarsa bu namazi torpag uzernde gil. Bunu da ede bilmesen, ishare ile gl ve secdeni rukuden bir az artig eyilerek yerine yetir"(Teberani)

[Afriya]

GEMIDE NAMAZ GILMAG.

"Hezret Peygember gemide namaz gilan insanin dini hokmu hagginda sual verildiyi zaman o, bele cavab vermishdi:"Gemide iken namazi ayag uste gil. Eger bogulmagdan gorxursansa, o bashga" (Bezzar)

"Hezret Peygember yashlandigi dovrde uzerine soykenmek uchun namaz gildigi yerde bir dayag duzeltdi" (Ebu Davud, Hakim)

[Afriya]

GECE NAMAZINI OTURARAG VE YA AYAG USTE GILMAG.

Hezret Peygember bezi geceler ayag uste uzun muddet namaz gilir, bezi geceler ise oturarag uzun muddet namaz gilirdi. Giraeti ayag uste oxudugu zaman rukunu da ayag uste edir, giraeti oturarag oxudugu zaman ise rukunu da oturarag yerine yetirirdi. (Muslim, Ebu Davud)

"Yene de Hezret Peygember bezen namazi oturarag gilir, giraeti oturarag edir, ardinda otuz ve ya girx aye galdigi zaman ise ayaga galxir, bunlari ayag uste oxuyur, daha sonra ruku ve secdesini edirdi. Ikinci ruketde de bunun kimi edirdi" (Buxari, Muslim)

"Hezret Peygember bezen bardash gurarag namaz gilirdi"(Muslim, Ehmed ibn Henbel)

[Afriya]

AYAGGABI ILE NAMAZ GILMAG.

"Hezret Peygember bezen ayagyalin, bezen de ayaggabi ile namaza dururdu"(EbuDavud, Ibn Mace)

Bunu ummeti uchun de mubah hesab ederek bele buyurmushdu:

"Sizlerden bir namaz gilarken ayaggabilarini geyinsin ve ya bunlari chixararag ayaglari arasinda goysun, bashgalarini narahat etmesin"( Ebu Davud)

"Hezret Peygember ayaggabi ile namaz gilma movzusunda daha da tekidle danisharag bele buyururdu:"yehudilerin etdiklerinin eksini edin. Bele ki, onlar ne ayaggabilari ile, ne de chariglari ile namaz gilirdilar"(Ebu Davud, Bezzar)

"Hezret Peygember bezen de namaz gilarken ayaggabilarini chixari ve namazini belece davam edirdi Bele ki, Ebu Seid el-Hudri de bele demishdr:"Hezret Peygember bir gun bize namaz gildirdi. Namazin bir hissesini gildigdan sonra ayaggabilarini chixarib sol terefine goydu. Camaat bunu gorduyu zaman onlar da ayaggabilarini chixardilar. Namaz bitdikden sonra Resulullah bele buyurdu:"Size ne oldu ki, ayaggabilarinizi chixardiniz?" Onlar bele cavab verdiler:"Senin ayaggabilarini chixardigini gorub biz de oz ayaggabilarimizi chixardig."Bundan sonra Hezret Peygember bele buyurdu ki:"Cebrayil aleyhisselam mene yaxinlashaag ayaggabilarimda pislik oldugunu bildirdi. Buna gore men de onlari chixardim. Sizlerden biri mescide geldiyi zaman ayaggabilarina digget etsin. Eger onlarda bir pislik varsa, silsin ve yalniz bundan sonra ayaggabi ile namaz gilsin." (Ebu Davud, Inb Huzeyme, Hakim)

"Hezret Peygember namaz gilarken ayaggabilarini chixardigi zaman onlari sol terefine goyar(Ebu Davu, Ibn Huzeyme, Hakim) ve bele buyurardi:" Sizlerden biri namaz gilarken ayaggabilarini sag terefine goymasin. Eger sol terefinde bir insan olmasa, bu halda sol terefine goysun. Solunda biri varsa, o zaman ayaggabilarini ayaglari arasinda goysun" (Ebu Davu, Nesai, Ibn Huzeyme)