İslam prizmanslndan boşanmaya baxış, yaxud Talaq.

[Humeyra]

-b-

TALAQ

Islama gore bosanma Allah Taalanin ijaza verdiyi, amma hec xoslamadigi hallardan biridir, butun barisma teshebbursleri netijesizdirse, en son hedde tetbiq oluna biler.
Boshanmadan "mualije" kimi isitifade etmekdense, onun qarsisini almaq daha yaxsidir.
Bosanmanin qarsisini almagin en gozel vasitesi birinji novbede tereflerin ikisinin de bir-birne uygun gelmelerine inanmalaridir. Aile ve muselman dostlar jawan insanlara gelejek heat yoldasi secmekde yardimci olmalidir. Bu, Islam nikahinin shertlerinden biridir. Onlari jawanliq shiltaqlilqlari ile bash basha qoymamalidirlar. Emosional ve fiziki maraqlar shubhesiz ki, bu nov hevesler etibarli ve mohkem nikahin temeli ola bilmez.
Feqet, eger biz desek ki, erin ve ya arvadin secilmesinde "mehriban muselman" ve ya "mehriban muselman xanim" olmaq esas rol oynair, aile yalniz bu kimi meyarlara esaslanirsa, bu, hec de kifaet deil. Islama gore biz hamiliqla muselman bajilar ve qardaslariq, amma mutleq deil ki, bir-birimizin xosuna gelek ve her sheyle razilasaq. Ve burda sebrimiz ve imanimiz bize komeye gelir. Kafaa (uygunluq) kimi problemler var. Cox nadir er-arvad jutluyu statusda, sosial mensubiyyetde, tehsil seviyyesinde ves. olan bouk ferqleri aradan qaldira bilirler. Xususile eger qadinin stausu kisiden daha ustundurse, cetinlik bouk olur. Islamda "tebeqe sistemi" olmasa da yaxsi olardi ki, ozunuze er ve ya arvad secende onun esli ve tehsilinin seviyyesi sizinkinden ferqlenmesin. Biz nikaha aciq gozle baxmali ve deqiq bilmeliyik ki, bizim gelejek heat yoldasimiz kmdir. Islama qarsiliqli baglanmaq nikahin en duzgun ve etibarli temelidir....

Ardi var...

[Humeyra]

-b-

...

Feqet, dunyagoruslerine de nezer yetirilmelidir. Bele nikahlar haqqinda esitmek olar ki, orda 2 teref Islama eyni derejede baglidir, amma onlar bunu muxtelif, hetta qyeri-munasib yollarla ifade etmeye jan atirlar. Erinizin dayaa ile elaqedar cox vaxt evde olmasina razi ola bilersinizmi? Ve ya oz evinizde muxtelif yerlerden gelmis Islama devet eden muselmanlara ziafet vermekle mesgul olmaginiza razi ola bilersinzmi? Bizlerde bezileri daim insanlar arasinda ozumuzu yaxsi hiss edirik, bezileri ise sakitlik axtaririr. Bezilerimiz de ferehlke basqa milletlerle nikah qurur, 2 muxtelif medenietin ve heat terzinin musbet jehetlerinin birlesdirilmesinden istifade ederek, Islam ab-ahavasini zenginlesdirirk. Bezileri de qarisiq nikahla ozlerini narahat, oz milletinin temsilcisi ile evlilikde ise ozlerini cox rahat ve emin hiss edirler. Amma ele 1 yol gostermek olmaz ki, her kese uygun olsun. Meselen, nikah yasina catanda oz ureinizi dinlein. Eger her hansi 1 sebebe gore qeti qerar vere bilmirsinizse, 1 az gozlein, yoxsa netijede pesman ola bilersiniz.
Nikaha real baxmaq lazimdir ki, 1-1nize oyresesiniz, cunki 1-1nizin heat terzi ile uygunlasmaga vaxt lazimdir. Hetta ele ola biler ki, birinji evlilik gejesi sizi meus ede biler. Nikah ele 1 seydir ki, uzerinde zehmet cekmek lazimdir. Ewelje vermelisiniz ki, sonra alasinizi. Ilk munaqiseye giren kimi bosanmaga el atmaq lazim deil. Evlenenlerin coxu subut ede biler ki, munaqise evliliyin ayrilmaz hissesidir. Nikahin ugurlu olmasi ucun size heqiqeten de vaxt lazimdir. Nikah teze ayaqqabia benzeir, 1 az geindikden sonra rahatlasir :-)

[Humeyra]

-b-

Əgər nikah baş tutmasa...

Nikah bezi sebeblerden bas tutmaya biler, sehv etmek insana mexsusdur. Biz de her isde oldugu kimi sehv ede bilerik. Bezen er-arvadin fikirleri o qeder ferqli ola biler ki, bu da aile heatina tesir eder. Eger aile dagilirsa, er-arvad barismaq ucun elinden geleni etmelidir. Amma eger heqietde onlarin aile heati dawam ede bilmirse, Islam onlari ebedi bedbext heata mejbur etmir. Bosanma en son addimlardan biridir. Bu, kisinin selahietinde olsa bele, o, bundan shiltaqliq kimi istifade ede blmez. Baxmayaraq ki, Qerbde bele bosanmalar cox yailib. Islamda bosanmanin muxtelif novleri var. Siz bosanma haqlarinizi hetta nikah muqavilesinde de qeyd ede bilersiniz. Qadinlarin ekserieti bunu tevazokarliqla redd edir. Amma muasir zamanda qadinlar eweljeden oz haqlarini teleb etmelidir. Bezi kisiler nikahdan sui-istifade edir ve qadinlar ozlerinden arxain olub aileni qorumaq ucun ellerinden geleni edirler. Bosanma prosesini baslamaga her 2 terefin haqqi var. Feqet, onlar ikisi de bosanmaga eyni zamanda qerar vere bilerler. Islam dininde bosanmanin novlerini qisa mezmununu oxua bilersiziniz

[Humeyra]

-b-

TALAQ

Biz bosanmanin teshebbuskari kimi 3 defe "talaq" demekle bosanmaga ilk addim atiriq. Bu sozleri 1 anda deye bilmerik, cunki onlarin arasinda zaman ferqi olmalidir ve aybasi muddetinden deile bilmez. Her birinin talaq sozunu demesi ucun mueyyen zaman kecmelidir. 3 ay muddetinde her aybasi bitdikden sonra "talaq" bitdikden sonra talaq deile biler. Feqet, qadinlarin aybasi muddeti ferqlidir. Bosanma sozleri deildikden sonra aileni qorumaq ucun elinden geleni etmeli, kisi ise bu muddet erzinde qadinin butun xerjlerini odemelidir.
Qadin da bosanmaq prossesine baslaya biler, lakin bu halda nikah muqavlesinde qeyd olunubsa. Qadinlarin coxu unanjaqligindan bunu nikah muqavilesinde qeyd etmir, amma bu, Islam dininin onlara verdiyi huquqdur.

[Humeyra]

-b-

QEYD: Qeyd etmek lazimdir ki, "talaq" sozunun birinji deilisinden sonra kisi qadini tekje yemek-icmekle deil, hetta gozel dawranisla 3 ay muddetinde (idde`) temin etmelidir. Bu muddet erzinde onlar barisib normal heat terzine done bilerler. Eger barisdiqdan sonra er-arvad arasindaki munasibet gerginlesse, bosanma prosesi yeniden baslaya biler. feqet, Islam dinine gore, yeniden barisa bilerler. Ibadetin esas meqsedi bundadir ki, bu muddet arasinda ozleri yaxud qohumlari onlari barisdirsin ve aile heatlari dawam etsin. Eger bu, ucunju defe de mumkun deilse, islam qanununa gore, sz bosanmalisiniz, lakin onlar gelejekde bezi sertler altinda tekrar nikaha gire bilerler. Amma bu sertler haqqinda genis melumat vermeye imkanimiz yoxdur. Bu movzu ile elaqedar melumat elde etmek ucun siz nufuzlu Islam alimlerine murajiet ede bilersiniz.

[Humeyra]

-b-

HUL

Bu nov bosanmada tesebbuskar qadindir. Bu halda o, oz erine kompensasia odemeli, yeni mehrini geri qaytarmalidir.
Qadina bu jur bosanma haqqi verlib ki, dozulmez nikahdan janini qurtarsin. Hedislerden melumdur ki, hul bosanma novu erleri ile heati dozulmez derejede olan qadinlara verilib. Hec kes bele bedbext nikahda yasamaq mejburietinde deil. Cunki bele halda qadin Islam cercivesinden cixa biler.
Qadinin hul teleb etemeye haqqi var. Islam bosanmaga xos baxmasa da kisi qadini buraxmalidir. Eger barismaq tesebbusleri netije vermese, bu movzunu esitmek uzuju olsa da muasir zamanda bele hadiselerle cox qarsilasiriq ki, kisi qadinla dehsetli derejede bouk amansizliqla davranir, lakin eyni zamanda ne ozu bosanmaq, ne de qadinin bosanmasini istemir. Bele kisilere Allahin bu sozlerini catdirmaq lazimdir:
"Qadınlarınızı (rici talaqla) boşadığınız və onların gözləmə müddəti başa çatdığı zaman onları ya xoşluqla saxlayın, ya da xoşluqla buraxın. (Əziyyət və) zərər vermək məqsədilə haqlarına təcavüz edib onları saxlamayın! Hər kəs bunu etsə, şübhəsiz ki, özünə zülm etmiş olar..."
(Quran, al_Baqara, 231)

[Humeyra]

-b-

MUBARAAH

Bu, erle arvadin qarsiliqli razilasmasi esasinda bosanmadir.

LIAN

Bele bosanma kisinin arvadinin xeanetde gunhalandirmasi ile bas verr. Islam serietine gore bu hadiseni subut etmek ucun 4 nefer sahid getirmelidir. Kim bu xeanete subut getire bilmirse, o, Allaha 4 defe and icmelidir ki, dogru deir. Arvad ya oz gunahinin boynuna almali, ya da bele 1 sheyin olmadigina and icmelidir. Er-arvad ikisi de and icmelidirler ki, eger onlar yalan deirlerse, Allah onlara lenete etsin. Eger gunahin islenib islenmemesine subut yoxdursa, evlilik bosanma ile netijelenir:
"Arvadlarına zina isnad edib özlərindən başqa şahidləri olmayanların hər biri özünün doğru danışanlardan olduğuna dair dörd dəfə Allahın adı ilə (Əşhədu billahi - Allahı şahid gətirirəm, deyə) şəhadət verməlidir.
Beşinci dəfə: "Əgər yalan danışanlardandırsa, Allah ona lənət eləsin!" (deməlidir)."
(Quran, an_Nur, 6-7)

[Humeyra]

-b-

USAGA QEYYUMLUQ

Korpe usaqlar o sertle ananin qeyyumlugu altinda qalirlar ki, ana onlara laiqinje terbie vere bilejek. Ata usaqlari tam menada temin etmlei ve ananin da kompensasiasini odemelidir. Ana ikinji defe ere getmeinje usaqlar ananin qeyyumlugu altinda qalirlar. Feqet, usaqlar boukdurse, onlarin da fikirlerini nezere almaq lazimdir. Usaqlarin menafei burada bouk rol oynair. Usaqlar o valideynlerle qala bilerler ki, sonunjular onlara Islam qaydasi ile terbie versin.
QEYD: 1 sira problemler var k, onlari butunlukle bu kitabda ehate etmek mumkun deil. Her hadsenin ozune gore oz cetinliyi var ve bunlarin hamisina ayri-ayriliqda izah etmek lazimdir. Her 1 muselman qadin bele 1 hadise ile uzlese biler. Buna gore de biz meslehet gorururk ki, etibarli muselman alimlere murajiet etsinler.