Allaha tərəf çağıran, yaxşı iş görən və:
“Həqiqətən, mən müsəlmanlardanam!”
– deyən kəsdən daha gözəl söz deyən kim ola bilər?

Fussilət, 33

Şübhəsiz ki, bu açıq bir imtahandır və ona böyük bir qurbanı fidyə verdik.

(Saffat, 106-107)


Səhabələrdən bəziləri dedilər ki: "Ya Rəsulullah bu kəsilən qurbanlar nədir?" Rəsul cavab verdi ki: "Bu, atanız İbrahimin sünnətidir"

(Əl Hakim)


Qurban, insanlığa varlıq iyerarxiyasını anladan bir simvoldur

(Hikmətli sözlər)

VARLIQ SANCISI

[ Oxu! / 1768 dəfə baxılıb ]   
|
 
Hər dünya görüşü “Mən kiməm? Niyə yaradıldım? Haradan gəlib, hara gedirəm?” kimi, insanın əsas sual və problemlərinə cavab tapmaq məcburiyyətindədir. Bu əsas suallara cavab tapa bilməyən dünya görüşü iflasa məhkumdur.

Nəhayət, bütün nəzəriyyələr əsas məqsədlərinin insan səadəti olduğunu iddia edirlər. Bu antik və çağdaş batil dinlərin [ideologiyaların] hər birinin ortaq iddiasıdır. Lap yaxşı, insanı tanımadan, insanla əlaqəli olan əsas sualların doğru cavabını tapmadan, insanın səadətini təmin etmək mümkündürmü?

Bunun indiyə qədər mümkün olmadığı, bundan sonra da olmayacağı insanlıq tarixinin bizə gəlib çatan təcrübələrindən biri, bəlkə də birincisidir. Bu əsas sual və problemlərə cavab və çözüm tapmayan nəzəriyyələrin son nəticədə insanlığa səadət deyil, fəlakət gətirdiyini bilməyən varmı?! Bütpərəst Yunanla təhrif edilmiş Xristianlığın qeyri qanuni əlaqəsindən doğan qəzəbli Qərb Sivilizasiyası, insanlığı və onun tər-təmiz dünyasını fəlakətə sürükləyən ən son və bəlkə də ən dəhşətli bir hadisədir.
İslam cahanşümul səadətin adı olduğu kimi, bugünkü Qərb Sivilizasiyası da işğalçı və dağıdıcı imperializmi ilə cahanşümul fəlakətin adıdır. Judeo-Qrek əlaqəsinin bu qeyri qanuni uşağı atasına oxşayan tərəfi ilə Marksizmi, anasına oxşayan tərəfi ilə də Kapitalizmi insanlığın başına bəla edərək, bütün insanlığı intiharına şərik etməyə çalışır. Adına sivilizasiya deyilən bu tələnin insanın səadətinə aid olan iddiaları şarlatanlıqdan başqa bir dəyər ifadə etmir.

Çağdaş sistemlər, boyunduruqları altında yaşayan insanların varlıqla əlaqəli əsas sualları soruşmalarına fürsət verməmək üçün əllərindəki bütün imkanlardan istifadə edirlər. Gəldiyi səviyyə qarşısında insanı heyrətləndirən texnologiya, dahi idarəçilər tərəfindən bir “sehr” kimi çalışdırılmaqda, insanlıq ailəsi isə bu tilsimlə ovsunlanmaqdadır.

Texnologiya... “Aqil” olduğu halda, heç cür “zəkalı” olmayan bir mədəniyyətin məhsulu; böyüməyi istənilməyən insanlığın təhlükəli oyuncağı... Bu müşriklərin büt düzəldərək tapınıb, acdıqda yedikləri halvalarından daha çox funksiyaları olan bir “oyuncaq”dır. Üstəlik məsum da deyil. İnsan bu oyuncaqla bəzən öz gələcəyini belə təhlükəyə sürükləyir, təbiətdəki tarazlıqları sarsıda bilir.

Texnologiyanın ekoloji tarazlığı pozması ayrı bir mövzudur, onun üstündən keçirik. Texnologiyanın pozduğu daha bir tarazlıq var ki, biz əslində ondan söz etmək istəyirik: İnsanın mənəvi tarazlığı. Sistemlərin istədiyi də məhz budur: İnsanın təbiətini pozub, “varlıq sancısı” çəkməməsi üçün onu texnologiya ilə narkozlayıb keyitmək. Bu narkomanlıqdan daha təhlükəli bir şeydir. Unutmayaq ki, texnologiya ilə narkozlananlar üçün reabilitasiya mərkəzi də yoxdur.

İnsanlar “niyə?”, “nə üçün?” suallarını verəcəklər deyə çağdaş sistemlərin ödü qopur. Buna görə də ünsiyyət vasitələri və təhsil yolu ilə insanın duyğu və düşüncələrini yönləndirmək üçün kifayət qədər səy göstərirlər. İstismar çarxlarını döndərmək üçün musiqini, idmanı və hətta dinin özünü belə bir “uyuşdurucu” olaraq necə istifadə etdiklərini hamımız görürük.
Bütün bunlar insanlığın itirdiyi şəxsiyyət olan “İslam”ı, yəni “insanın özü”nü tapmaması üçün düzəldilən oyunlardır. Adəmi, Nuhu, Salehi, Lutu, İbrahimi və Musanı təmsil edən bu inanca qarşı Şeytanı, Nuh qövmünü, Ad qövmünü, Səmud və Lut qövmünü, Nemrud və Fironu təmsil edən bütün adı keçən toplum və fərdlərin xəbisliyini bir vəzifə kimi qəbul edən “Qərb modernizmi” çıxardılmaqdadır.

“Mən kiməm? Niyə yaradıldım? Haradan gəlib, hara gedirəm?” kimi əsas suallar tək başına bir ağlın çözə biləcəyi suallar deyil. Çünki bu sualların cavabları idrak aləminin xaricində qalır. Bu kimi “varlıq” suallarını tək bir şey çözər: Vəhy.

İlahi vəhyin ən son müxatibi [1] olan Peyğəmbər Əfəndimizin də vəhy almamışdan öncə “varlıq sancısı” ilə bu əsas suallara cavab axtardığını, yenə ilk nazil olan vəhyin məzmunundan anlayırıq.
Allah Rəsulunun mükəmməl bir dəvətçi ola bilməsi üçün daxili zənginliyi əldə etməsi vacib idi. Buna görə onun Hira günləri kənardan hərəkətsizlik kimi görünsə də, əslində daxildən bir hərəkət, bir kəşf və bir səyahət idi.

O, dəvətin ən ağır bölümünü təşkil edən “vəhy” yükünü daşıyacaq olan ürəyini, buna hazır hala gətirməyə çalışırdı. Ya da Rəbbi tərəfindən buna yönləndirilirdi. Onun qəlbi vəhy mərkəzi olacaqdır. Vəhyin özünün söylədiyi kimi: dağlara enərsə dağların belə “qorxu”dan parça-parça olacağı [59/21], “ağır bir sözə”[73/5] mərkəz olacaq belə bir qəlbin “tasfiyə” [2] edilməsi vacib idi.

Allah Rəsulu, Hira dağında “hikmət”i axtaran hər insan kimi içindəki ucsuz-bucaqsız kainatı kəşfə çıxmışdı. Onun ilk öyrəndiyi şey “axtarmaq” idi. Daha sonra, “nəyi axtarmaq lazımdır?” sualına doğru cavab tapmağa çalışdı. Rəbbi ona hər an yardımçı olur, yol göstərirdi [hidayət]. Sonra harada axtaracağı öyrədildi.

O, özünü axtarırdı. Özünü tapmaq, özünü dərk etmək üçün daxili dünyasında uzun sürən kəşflərə çıxır; hər tapıntı isə başqa axtarışlara yol açırdı. Bu axtarışların sonunda o, elə bir nöqtəyə gətirildi ki, o nöqtə vəhyin astanası idi. Verdiyi suallar ancaq vəhyin cavablandıra biləcəyi suallar idi. İnsanın gücünün bitdiyi yerdə Allahın “quluna” yardımı başlamışdır:

“Oxu,
Yaradan Rəbbinin adı ilə.
O, insanı ələqdən yaratdı.
Oxu, Rəbbin ən kərəmli olandır.
O, qələmlə öyrətdi.
O, insana bilmədiyini öyrətdi.”
[96/1-5]

Bəli, O, insana bilmədiyini öyrətmişdir.
İnsan “Mən kiməm?” sualının cavabını bilmirdi. Öz kimliyini, nədən yaradıldığını öyrəndi. Ondan əvvəl isə kimin yaratdığını [yaradan Rəbb] öyrəndi. Suallarına necə cavab tapacağını, öyrənmənin yollarını [ikra, bi-l qələm] öyrəndi. Daha doğrusu vəhyin həqiqətin ən böyük müəllimi olduğunu öyrəndi. Xülasə insan bilmədiyi, cavab tapmadığı sualların cavabının Allahda olduğunu, Onun vəhyində olduğunu öyrəndi.

Aldığı bu İlahi cavablarla “varlıq sancısı” getmiş, yerinə “ubudiyyət, uluhiyyət və rububiyyət şüuru” [hikmət, təqva, hidayət] gəlmişdir. Məsuliyyət hissi və həqiqət eşqi gəlmişdi.
Artıq möminlər “ən gözəl örnək”lərinin yaşadığı bu əngin təcrübənin nəticələrindən istifadə edə biləcəkdilər. Onun mesajını ən gözəl bir biçimdə qavramağın daxili zənginliyin əldə edilməsi ilə mümkün olacağını bilmələri vacib idi. Son və tamamlanmış vəhyə müxatib olan fərdlərin vəhiydən istifadə edə bilmələri, vəhyin ilk müxatibinin daxili zənginliyinə yaxınlaşdıqları təqdirdə mümkün olacaqdır.

Yəqin ki, vəhyə istinad etməyən dünya görüşünə sahib olan insanlar da varlıqla əlaqəli əsas suallara cavab axtarıblar. “İnsan kimdir?” sualına bu qrupdan bəzilərinin birbaşa ya da dolayı yolla verdikləri cavabdan yola çıxsaq, nəticənin korun fili tərif etməsinə bənzədiyini açıq-aydın görəcəyik.

Deskartes bu sualı; “Düşünən canlıdır” şəklində cavablandırır. Mükəmməl və kompleks bir yaradılışa sahib olan insanı parçalayaraq, “İnsan başdır” demək istəyir. Andre Gide; “İnsan hiss edən heyvandır” deyir. O da parçanı bütün hesab edənlərdəndir. İnsanın digər tərəflərini totalitar [3] bir dünya görüşü ilə görə bilmədiyi üçün bir ömür “azadlıq” adı altında əxlaqsızlığı müdafiə etdi. Bizdəki irqçilərin fikir ataları hesab edilən Emile Dureksimə görə isə; “İnsan sosial heyvandır.” Toplumu bütləşdirən bu adamın əksinə A. Camus fərdi və fərdiçiliyi bütləşdirir; “İnsan üsyan edən canlıdır.” Bu üç ismin insana münasibəti fərqli kimi göründüyü halda, onların ortaq bir nöqtələri vardır; intihara olan ifrat meyilləri. Qərbin bu xəstə tipləri icad etdikləri fikir virusunu özlərindən sonrakı nəsillərin zehinlərinə atmaqdan çəkinməyiblər. “Varlıq” sualına Marksın tapdığı cavab isə ən gülüncüdür; “İnsan alətdən istifadə edən heyvandır.”

Bu paraqrafda söylədiklərim sadə nümunələrdir. Bu, Qərbin şəxsiyyətləri ilə fəxr etdiyi isimlərin ən əsas bir problemə belə eyni cür baxmadıqlarının bir nümunəsidir. Əlbəttə, hər birinin söylədiyində həqiqətdən bir parça var. Amma bəzən parçalanan həqiqət, artıq həqiqət olmur. İnsan düşünür, insan hiss edir, insan toplum halında yaşayır, insan əmək alətindən istifadə edir... Bütün bunlar insandakı dünyanın sadəcə bir parçasıdır. Bu tezislərdən heç biri insanı bir bütün olaraq tərif etmir, əksinə onu bölüb parçalayır. Parçalanan və şikəst bir insan anlayışı üzərində qurulan bir sivilizasiyadan insanı xoşbəxt etməsini necə gözləyə bilərik?

Bu aşağılayıcı anlayış daha sonralar İslam İlahiyyatında da baş qaldırdı.
Bəşəri nəzəriyyələr, Allahın insanı “əhsəni təqvim” [4] üzrə yaratdığı həqiqətindən çox uzaqdır. Nədir “əhsəni təqvim” üzrə yaradılmaq? Yaradılışdakı mükəmməlləşmə istedadı. Hər insan bunun üçün lazım olan təchizata sahib olaraq yaradılmışdır. Əfsus ki, insanı əşyalaşdırıb əşyanı müqəddəs edən bir “mədəniyyət”dən insana insanca davranılmasını gözləyə bilməzdik.

İnsanı insan edən dəyərlərin hamısı öldürülür. İşə faydası olan orqanları kütləşdirilərək insan ət və sümük yığını olan bir külçəyə döndərilir. İllər uzunu alın təri və zehin təri istismar edilən insanın, indi də ürək tərinə əl atırlar. İnsanın texnologiyanın işğalından qoruya bildiyi son sığınacağı olan duyğularını parapsixologiya, telepatiya, telekinez adı altında ticarətə əlverişli hala gətirməyə çalışırlar.

Qərb modernizminin “İnsan nədir?” sualına verdiyi ən böyük cavab: “Homo homini lupus”dur. Yəni, “İnsan insanın qurdudur.” Onlar bu yanlış prinsip üzərinə qurduqları qurd qanunlarını insana cazibəli gələn adlar altında gözəl bağlamalarda təqdim edirlər. Alın tərini, zehin tərini və ürək tərini istismar edirlər. Başlara, biləklərə və ürəklərə şəffaf zəncirlər vururlar. Həqiqi azadlığa sahib olmasınlar deyə insanları yalançı azadlıqla ovundururlar. Çağdaş köləliyin çeşidləri qədim köləlikdən daha böyükdür. Qorxuram ki, zəncirlərini boyunbağı, qəfəslərini saray zənn edən çağdaş kölələr əskilər qədər şanslı da deyillər. Çünki indikiləri kölə olduqlarına inandırmaq çox çətindir.
Ürəklərini, zehinlərini və biləklərini bütün zəncirlərdən təmizləyənlər bu ictimai sürüləşdirməyə qarşı dura bilərlər. Dünyanın keçici zövqünə aldanmayıb özünü ölümsüz dəyərlərə qurban verən fərdlər, belə bir toplumda hür olduqlarını iddia edə bilirlər. Belə bir sürüləşdirilmə əməliyyatına bağlı olan cəmiyyətlərin qurtuluşu üçün lazım olan dinamikliyin qaynağı da yenə sözügedən “azad” şəxsiyyətlərdir. Dəyərli azadlığını beynəlxalq istismar sisteminin vəd etdiyi bir parça keçici rahatlığın qarşılığında satmayan bu azad şəxsiyyətlər, gerçək hürriyyətin canlı simvolları olaraq bir gün mütləq içində yaşadıqları cəmiyyətlərdə “kollektiv vicdanın” oyanmasına liderlik edəcəklər.

Demişdik ki, insan varlıqla əlaqəli əsas suallara vəhylə cavab tapır. İslam, insanın əbədi səadətini təmin edəcək ən son vəhyin adıdır.
İslam və insan, sanki ət və dırnaq, toxumla torpaq kimi bir-birləri üçün yaradılmışdır. Gerçək hürriyyətin adı olan İslamı insansız, insanı İslamsız buraxdığınızda fəlakət başlayar.
İslam, insanın kainatla, təbiətlə, insanla harmoniya içərisində yaşamasıdır.
İslam, insanı insan edən dəyərlərin bütünüdür.
İslam, sonradan verilən bir əlavə deyil, fitrətdə olanın üzə çıxarılmasıdır. Bir əlavə olmaqdan daha çox bir arındırmadı. Bu təlimin əsas xüsusiyyəti, pak fitrətin, zehnin və qəlbin üzərinə çökən kiri, hisi, pası təmizləməsidir.
İslam, özü-özlüyündə müzəkkidir [5] insanı təmizləyər, arındırar, paklaşdırar.
İnsanın axtardığı İslam, İslamın axtardığı isə insandır. Bu iki sevgilinin qovuşması ilə iman ortaya çıxır. İnsanın İslamı yaşaması ilə əməl, bilməsi ilə elm, görməsi ilə ehsan [6], tanıması ilə irfan, şüura çataraq yaşaması ilə təqva ortaya çıxır. Burada, çox boyutlu bir anlayış olan “təqva”nın digər mənalarına, xüsusi ilə batildən qorunub haqqa sarılmaq olan “əməli” deyil, “əqidəvi” mənasına diqqət çəkmək istəyirəm.
İnsan özbaşına buraxılmamışdır [75/36]. Seçər, lakin təyin edə bilməz. Şübhəsiz ki, insanı Yaradan, yaratdığı insan üçün bir həyat proqramı da yaratmışdır. Bəzi yunan filosofları kimi Yaradana inanıb, seçdiyi həyat proqramına inanmamaq ən azı axmaqlıqdır. Allah yerləri, göyləri və ikisi arasında olan şeyləri oyuncaq olaraq yaratmamışdır [44/38]. Acmayacağına, susuz olmayacağına, darda qalmayacağına, bütün bunlardan münəzzəh [7] olduğuna görə insanın Yaradıcısına qarşı edəcəyi heç bir yaxşılıqdan söz belə gedə bilməz.

“Mən cinləri və insanları, ancaq Mənə qulluq etsinlər deyə yaratdım. Mən onlardan ruzi istəmirəm, Məni bəsləmələrini də istəmirəm” [51/56-57].

Bəs nə istəyir? Ubudiyyət... Belə ki, bu gün insanla İslamın arasına əngəllər qoyulmuşdur. Ət və dırnaq bir-birindən ayrılmış, toxum torpaqsız, torpaq susuz buraxılmışdır.
Nədir bu əngəllər və əngəlləri qoyanlar kimlərdir?
Daima şüar söyləməyə proqramlaşdırılmış dodaqlarının arasından “Məhv olsun bəşəri sistemlər! Yıxılsın əngəllər!” kəlmələrini qorxmadan bağıra bilənlər “İnandım” deyənlərdən nə qədəridir? Əlbəttə, çox az bir qismi. Bu azlar içindən “bəşəri sistemlər”i məhv etməyə, “əngəllər”i yıxmağa namizəd olanların həqiqi sayına keçmədən bir məqamın daha yaxşı işıqlandırılması gərəkdir; başlama nöqtəsinin.

Lüğət

[1] Xitab olunan
[2] Saf hala gətirmək, təmizləmə, arıtma
[3] Ümumi, tam, yekun
[4] Gözəl tərtib
[5] Saflaşma, təmizlənmə
[6] Lütfkarlıq
[7] Uzaq, təmiz, saf.


Azerislam.com


|
  
 
 

 ayə(lər)

 nə axtarırsınız?

 
FƏCR [ 2 rükət ]06:25
GÜNƏŞ07:54
ZÖHR [ 4 rükət ]13:26
ƏSR [ 4 rükət ]16:29
MƏĞRİB [ 3 rükət ]18:57
İŞA [ 4 rükət ]20:22
GECƏYARI00:41
Aylıq təqvim

«Çünki namaz möminlərə müəyyən vaxtlarda fərz edilmişdir»
[ ən-Nisa, 103 ]
VideoTube
Audioteka